{"id":24245,"date":"2025-01-20T16:51:43","date_gmt":"2025-01-20T16:51:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wiedza\/plemiona-amazonii\/huni-kuin-kaxinawa-2\/"},"modified":"2026-05-23T11:09:37","modified_gmt":"2026-05-23T11:09:37","slug":"rape-huni-kuin-kaxinawa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/","title":{"rendered":"Rap\u00e9 Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1)"},"content":{"rendered":"\n\n\t<section class=\"section\" id=\"section_474403227\">\n\t\t<div class=\"section-bg fill\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t<div class=\"is-border\"\n\t\tstyle=\"border-color:rgb(211, 211, 211);border-radius:50px;border-width:3px 3px 3px 3px;\">\n\t<\/div>\n\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\n\n\t\t<div class=\"section-content relative\">\n\t\t\t\n\n<h1 style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\ud83c\udf3f Rap\u00e9 plemienia Huni Kuin<\/span><\/h1>\n\t<div id=\"gap-1421546168\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-1421546168 {\n  padding-top: 20px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t\n  \n    <div class=\"row large-columns-4 medium-columns-3 small-columns-2 row-small\" >\n  \n\t     <div class=\"col\" >\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"col-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\n<div class=\"badge-container absolute left top z-1\">\n\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"product-small box has-hover box-normal box-text-bottom\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-image\" style=\"width:88%;\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-xacapandare\/\" aria-label=\"Xacapandar\u00e9\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"247\" height=\"247\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-247x247.jpg\" class=\"attachment-woocommerce_thumbnail size-woocommerce_thumbnail\" alt=\"Xacapandar\u00e9\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-247x247.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-510x510.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-480x480.jpg 480w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools top right show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools grid-tools text-center hide-for-small bottom hover-slide-in show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-xacapandare\/\" aria-describedby=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_10040\" data-quantity=\"1\" class=\"add-to-cart-grid no-padding is-transparent product_type_variable add_to_cart_button\" data-product_id=\"10040\" data-product_sku=\"150\" aria-label=\"Wybierz opcje dla &bdquo;Xacapandar\u00e9&rdquo;\" rel=\"nofollow\"><div class=\"cart-icon tooltip is-small\" title=\"Wybierz opcje\"><strong>+<\/strong><\/div><\/a>\t<span id=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_10040\" class=\"screen-reader-text\">\n\t\tTen produkt ma wiele wariant\u00f3w. Opcje mo\u017cna wybra\u0107 na stronie produktu\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-text text-center\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"title-wrapper\">\t\t<p class=\"category uppercase is-smaller no-text-overflow product-cat op-8\">\n\t\t\tHuni Kuin\t\t<\/p>\n\t<p class=\"name product-title woocommerce-loop-product__title\"><a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-xacapandare\/\" class=\"woocommerce-LoopProduct-link woocommerce-loop-product__link\">Xacapandar\u00e9<\/a><\/p><\/div><div class=\"price-wrapper\">\n\t<span class=\"price\"><span class=\"ayudawp-lowest-price\"><span class=\"woocommerce-Price-amount amount\"><bdi>30,00<span class=\"woocommerce-Price-currencySymbol\">&euro;<\/span><\/bdi><\/span><\/span><\/span>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div><div class=\"col\" >\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"col-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\n<div class=\"badge-container absolute left top z-1\">\n\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"product-small box has-hover box-normal box-text-bottom\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-image\" style=\"width:88%;\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-kakao\/\" aria-label=\"Kakao\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"247\" height=\"247\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-247x247.jpg\" class=\"attachment-woocommerce_thumbnail size-woocommerce_thumbnail\" alt=\"Kakao\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-247x247.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-510x510.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-480x480.jpg 480w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools top right show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools grid-tools text-center hide-for-small bottom hover-slide-in show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-kakao\/\" aria-describedby=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7886\" data-quantity=\"1\" class=\"add-to-cart-grid no-padding is-transparent product_type_variable add_to_cart_button\" data-product_id=\"7886\" data-product_sku=\"156\" aria-label=\"Wybierz opcje dla &bdquo;Kakao&rdquo;\" rel=\"nofollow\"><div class=\"cart-icon tooltip is-small\" title=\"Wybierz opcje\"><strong>+<\/strong><\/div><\/a>\t<span id=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7886\" class=\"screen-reader-text\">\n\t\tTen produkt ma wiele wariant\u00f3w. Opcje mo\u017cna wybra\u0107 na stronie produktu\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-text text-center\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"title-wrapper\">\t\t<p class=\"category uppercase is-smaller no-text-overflow product-cat op-8\">\n\t\t\tHuni Kuin\t\t<\/p>\n\t<p class=\"name product-title woocommerce-loop-product__title\"><a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-kakao\/\" class=\"woocommerce-LoopProduct-link woocommerce-loop-product__link\">Kakao<\/a><\/p><\/div><div class=\"price-wrapper\">\n\t<span class=\"price\"><span class=\"ayudawp-lowest-price\"><span class=\"woocommerce-Price-amount amount\"><bdi>28,00<span class=\"woocommerce-Price-currencySymbol\">&euro;<\/span><\/bdi><\/span><\/span><\/span>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div><div class=\"col\" >\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"col-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\n<div class=\"badge-container absolute left top z-1\">\n\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"product-small box has-hover box-normal box-text-bottom\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-image\" style=\"width:88%;\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-murici\/\" aria-label=\"Huni Kuin Murici\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"247\" height=\"247\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-247x247.jpg\" class=\"attachment-woocommerce_thumbnail size-woocommerce_thumbnail\" alt=\"Huni Kuin Murici\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-247x247.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-510x510.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-480x480.jpg 480w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools top right show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools grid-tools text-center hide-for-small bottom hover-slide-in show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-murici\/\" aria-describedby=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7878\" data-quantity=\"1\" class=\"add-to-cart-grid no-padding is-transparent product_type_variable add_to_cart_button\" data-product_id=\"7878\" data-product_sku=\"142\" aria-label=\"Wybierz opcje dla &bdquo;Huni Kuin Murici&rdquo;\" rel=\"nofollow\"><div class=\"cart-icon tooltip is-small\" title=\"Wybierz opcje\"><strong>+<\/strong><\/div><\/a>\t<span id=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7878\" class=\"screen-reader-text\">\n\t\tTen produkt ma wiele wariant\u00f3w. Opcje mo\u017cna wybra\u0107 na stronie produktu\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-text text-center\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"title-wrapper\">\t\t<p class=\"category uppercase is-smaller no-text-overflow product-cat op-8\">\n\t\t\tHuni Kuin\t\t<\/p>\n\t<p class=\"name product-title woocommerce-loop-product__title\"><a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-murici\/\" class=\"woocommerce-LoopProduct-link woocommerce-loop-product__link\">Huni Kuin Murici<\/a><\/p><\/div><div class=\"price-wrapper\">\n\t<span class=\"price\"><span class=\"ayudawp-lowest-price\"><span class=\"woocommerce-Price-amount amount\"><bdi>25,00<span class=\"woocommerce-Price-currencySymbol\">&euro;<\/span><\/bdi><\/span><\/span><\/span>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div><div class=\"col\" >\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"col-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\n<div class=\"badge-container absolute left top z-1\">\n\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"product-small box has-hover box-normal box-text-bottom\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-image\" style=\"width:88%;\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-cumaru\/\" aria-label=\"Cumaru\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"247\" height=\"247\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-247x247.jpg\" class=\"attachment-woocommerce_thumbnail size-woocommerce_thumbnail\" alt=\"Cumaru\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-247x247.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-510x510.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-480x480.jpg 480w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools top right show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools grid-tools text-center hide-for-small bottom hover-slide-in show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-cumaru\/\" aria-describedby=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7880\" data-quantity=\"1\" class=\"add-to-cart-grid no-padding is-transparent product_type_variable add_to_cart_button\" data-product_id=\"7880\" data-product_sku=\"158\" aria-label=\"Wybierz opcje dla &bdquo;Cumaru&rdquo;\" rel=\"nofollow\"><div class=\"cart-icon tooltip is-small\" title=\"Wybierz opcje\"><strong>+<\/strong><\/div><\/a>\t<span id=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7880\" class=\"screen-reader-text\">\n\t\tTen produkt ma wiele wariant\u00f3w. Opcje mo\u017cna wybra\u0107 na stronie produktu\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-text text-center\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"title-wrapper\">\t\t<p class=\"category uppercase is-smaller no-text-overflow product-cat op-8\">\n\t\t\tHuni Kuin\t\t<\/p>\n\t<p class=\"name product-title woocommerce-loop-product__title\"><a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-cumaru\/\" class=\"woocommerce-LoopProduct-link woocommerce-loop-product__link\">Cumaru<\/a><\/p><\/div><div class=\"price-wrapper\">\n\t<span class=\"price\"><span class=\"ayudawp-lowest-price\"><span class=\"woocommerce-Price-amount amount\"><bdi>26,00<span class=\"woocommerce-Price-currencySymbol\">&euro;<\/span><\/bdi><\/span><\/span><\/span>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>\n\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W tradycji Huni Kuin popio\u0142y nadaj\u0105ce charakter ka\u017cdej odmianie [kum\u00e3 (cumaru), yapa (murici), mulateiro, tsunu] zawieraj\u0105 ducha drzewa destylowanego w najdrobniejszym rap\u00e9. Ka\u017cde drzewo wnosi sw\u00f3j w\u0142asny yuxin: wytrwa\u0142\u0105 twardo\u015b\u0107 cumaru, odnow\u0119 mulateiro, oczyszczaj\u0105c\u0105 kwasowo\u015b\u0107 murici.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Je\u015bli nixi pae (Ayahuasca) jest medycyn\u0105 wody, a Sananga medycyn\u0105 wzroku, to rap\u00e9 jest medycyn\u0105 powietrza: oczyszcza kana\u0142y, rozja\u015bnia umys\u0142, porz\u0105dkuje my\u015bli.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W codziennym \u017cyciu Huni Kuin u\u017cywaj\u0105 rap\u00e9, aby skupi\u0107 umys\u0142, uporz\u0105dkowa\u0107 my\u015bli lub na\u0142adowa\u0107 si\u0119 energi\u0105 przed prac\u0105. Rap\u00e9 oczyszcza, otwiera kana\u0142y energetyczne, odp\u0119dza nis\u0169 (lenistwo, ot\u0119pienie, zam\u0119t). \u015awi\u0119ty mapacho (Nicotiana rustica), z kt\u00f3rego jest sporz\u0105dzane, jest uprawiany na ich ro\u00e7ados.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W rytuale nixi pae towarzyszy trzem etapom: przed \u2014 aby wycentrowa\u0107 uczestnika; w trakcie \u2014 aby utrzyma\u0107 go obecnym, gdy liana unosi go daleko; po \u2014 aby sprowadzi\u0107 go z powrotem do cia\u0142a. \u201eOtwiera po\u0142\u0105czenie ka\u017cdego cz\u0142owieka z jego w\u0142asn\u0105 istot\u0105 i, poprzez ni\u0105, z bosko\u015bci\u0105&#8221; \u2014 pisz\u0105 sami Huni Kuin o swoim rap\u00e9.<\/span><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\n<style>\n#section_474403227 {\n  padding-top: 30px;\n  padding-bottom: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/section>\n\t\n\t<div id=\"gap-340144699\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-340144699 {\n  padding-top: 80px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div class=\"img has-hover x md-x lg-x y md-y lg-y\" id=\"image_1201117885\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"img-inner dark\" >\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1020\" height=\"680\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1-Huni-Kuin1-1024x683.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"Retrato de perfil de una mujer Huni Kuin con tocado de plumas de guacamayo, dise\u00f1os kene pintados con jenipapo alrededor de los ojos y pendiente de mostacillas azules\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1-Huni-Kuin1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1-Huni-Kuin1-600x400.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1-Huni-Kuin1-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1-Huni-Kuin1-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1-Huni-Kuin1-247x165.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1-Huni-Kuin1-510x340.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1-Huni-Kuin1.jpg 1600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px\" \/>\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n<style>\n#image_1201117885 {\n  width: 100%;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div id=\"gap-1002236123\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-1002236123 {\n  padding-top: 80px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\n\t<section class=\"section\" id=\"section_1685269554\">\n\t\t<div class=\"section-bg fill\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t<div class=\"is-border\"\n\t\tstyle=\"border-color:rgb(211, 211, 211);border-radius:50px;border-width:3px 3px 3px 3px;\">\n\t<\/div>\n\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\n\n\t\t<div class=\"section-content relative\">\n\t\t\t\n\n<h2 style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Amazo\u0144skie plemi\u0119 Huni Kuin<\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin (\u201eprawdziwi ludzie&#8221; w ich j\u0119zyku, H\u00e3txa Ku\u0129) s\u0105 najliczniejszym ludem tubylczym stanu Acre. Oko\u0142o 14 000 os\u00f3b zamieszkuje dwana\u015bcie Terytori\u00f3w Tubylczych rozci\u0105gaj\u0105cych si\u0119 wzd\u0142u\u017c siedmiu rzek, w jednym z najbardziej bior\u00f3\u017cnorodnych pas\u00f3w puszczy w ca\u0142ej zachodniej Amazonii.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ich \u015bwiatopogl\u0105d jest zorganizowany wok\u00f3\u0142 dw\u00f3ch uzupe\u0142niaj\u0105cych si\u0119 po\u0142\u00f3w: Inubakebu (dzieci jaguara) i Duabakebu (dzieci blasku). Wszystko, co \u017cyje, zawiera yuxin (si\u0142\u0119 witaln\u0105), a ro\u015bliny-nauczycielki (nixi pae, rum\u00ea, sananga, kamp\u0169) to obecno\u015bci, kt\u00f3re ucz\u0105, oczyszczaj\u0105 i otwieraj\u0105 \u015bcie\u017cki wiedzy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W 1951 roku epidemia zredukowa\u0142a lud do 450 os\u00f3b. Ich odbudowa obejmuje terytorium, j\u0119zyk, obrz\u0119dy i ruch artystyczny (MAHKU), kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 \u015bwiatopogl\u0105d Huni Kuin a\u017c na Biennale w Wenecji.<\/span><\/p>\n<div class=\"accordion\">\n\n\t<div id=\"accordion-2645090474\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-2645090474-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-\ud83d\udc06-lud-huni-kuin\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-2645090474-content\">\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\"><i class=\"icon-angle-down\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<span>\ud83d\udc06 Lud Huni Kuin<\/span>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-2645090474-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-2645090474-label\">\n\t\t\t\n\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Lud Huni Kuin<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin s\u0105 najliczniejszym ludem tubylczym stanu Acre, w zachodniej Amazonii brazylijskiej. Ich nazwa oznacza \u201eprawdziwi ludzie&#8221; w ich w\u0142asnym j\u0119zyku, H\u00e3txa Ku\u0129. Oko\u0142o 14 000 os\u00f3b \u017cyje rozproszonych w dwunastu Terytoriach Tubylczych wzd\u0142u\u017c rzek Jord\u00e3o, Tarauac\u00e1, Breu, Muru, Envira, Humait\u00e1 i Purus, w regionie g\u0142\u0119bokiej puszczy rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 a\u017c do granicy z Peru, gdzie mieszka kolejne 2400 os\u00f3b tego samego narodu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin nale\u017c\u0105 do wielkiej rodziny lud\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych j\u0119zykami Pano znad Juru\u00e1 i dziel\u0105 z nimi terytorium, \u015bwiatopogl\u0105d oraz wi\u0119zy pokrewie\u0144stwa. Jednocze\u015bnie zachowuj\u0105 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 wyra\u017con\u0105 w ich organizacji spo\u0142ecznej, j\u0119zyku, sztuce i sposobie, w jaki sami siebie nazywaj\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni oznacza \u201ecz\u0142owiek&#8221; lub \u201eludzie&#8221;, a ku\u0129 oznacza \u201eprawdziwy&#8221;, wi\u0119c Huni Kuin znaczy \u201eprawdziwi ludzie&#8221;. Jest to nazwa, pod kt\u00f3r\u0105 sami si\u0119 rozpoznaj\u0105 jako nar\u00f3d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kaxinaw\u00e1 natomiast jest nazw\u0105, kt\u00f3ra przysz\u0142a z zewn\u0105trz: kaxi oznacza \u201enietoperz&#8221;, a tak\u017ce \u201eten, kt\u00f3ry chodzi noc\u0105&#8221;, za\u015b nawa oznacza \u201einni ludzie&#8221; lub \u201eobcy&#8221;. By\u0142a to nazwa skonstruowana przez s\u0105siednie ludy o pogardliwym wyd\u017awi\u0119ku, p\u00f3\u017aniej przej\u0119ta przez misjonarzy, pozyskiwaczy kauczuku i etnograf\u00f3w, a\u017c utrwali\u0142a si\u0119 w literaturze akademickiej.<\/span><\/p>\n\t<div class=\"img has-hover x md-x lg-x y md-y lg-y\" id=\"image_406459281\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"img-inner dark\" >\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"791\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0-Huni-Kuin-Kaxinawa-791x1024.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"Retrato frontal de un hombre Huni Kuin con tocado ceremonial de plumas de guacamayo, pintura facial de uruc\u00fa con dise\u00f1os kene y pectoral de mostacillas con patrones geom\u00e9tricos tradicionales\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0-Huni-Kuin-Kaxinawa-791x1024.jpg 791w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0-Huni-Kuin-Kaxinawa-463x600.jpg 463w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0-Huni-Kuin-Kaxinawa-768x995.jpg 768w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0-Huni-Kuin-Kaxinawa-1186x1536.jpg 1186w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0-Huni-Kuin-Kaxinawa-247x320.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0-Huni-Kuin-Kaxinawa-510x661.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0-Huni-Kuin-Kaxinawa.jpg 1581w\" sizes=\"auto, (max-width: 791px) 100vw, 791px\" \/>\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n<style>\n#image_406459281 {\n  width: 100%;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div id=\"gap-15775943\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-15775943 {\n  padding-top: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>J\u0119zyk H\u00e3txa Ku\u0129<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyk ludu Huni Kuin nazywa si\u0119 H\u00e3txa Ku\u0129, co oznacza \u201enasz j\u0119zyk&#8221; lub \u201eprawdziwy j\u0119zyk&#8221;. Nale\u017cy do rodziny Pano i dzieli korzenie z j\u0119zykami innych lud\u00f3w znad Juru\u00e1 i Purus.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u017bywotno\u015b\u0107 H\u00e3txa Ku\u0129 jest wi\u0119ksza ni\u017c wielu j\u0119zyk\u00f3w tubylczych w regionie, ale napotyka realne zagro\u017cenia: spo\u015br\u00f3d dwunastu terytori\u00f3w Huni Kuin w sze\u015bciu obserwuje si\u0119 os\u0142abienie, poniewa\u017c tylko starsi m\u00f3wi\u0105 j\u0119zykiem biegle, podczas gdy m\u0142odsze pokolenie s\u0142ucha i rozumie, ale woli wyra\u017ca\u0107 si\u0119 po portugalsku.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">A\u017c do lat osiemdziesi\u0105tych H\u00e3txa Ku\u0129 by\u0142 w Brazylii j\u0119zykiem wy\u0142\u0105cznie ustnym. Praca Joaquima Many (dokumentowanie wiedzy starszych, stworzenie alfabetu, szkolenie tubylczych nauczycieli) otworzy\u0142a drog\u0119 do sieci dwunastu dwuj\u0119zycznych szk\u00f3\u0142 mi\u0119dzykulturowych, po jednej w ka\u017cdym Terytorium Tubylczym, kt\u00f3ra dzi\u015b stanowi jedn\u0105 z najrozleglejszych sieci szkolnictwa tubylczego w kraju.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Federalny Uniwersytet Acre oferuje ponadto studia tubylcze, dzi\u0119ki kt\u00f3rym nauczyciele Huni Kuin mog\u0105 naucza\u0107 w\u0142asnego j\u0119zyka i kultury z uznaniem akademickim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Drobny szczeg\u00f3\u0142 wiele m\u00f3wi o \u015bwiatopogl\u0105dzie zawartym w j\u0119zyku: w H\u00e3txa Ku\u0129 nie istnieje s\u0142owo \u201eobrigado&#8221; \u2014 portugalski spos\u00f3b dzi\u0119kowania, kt\u00f3ry dos\u0142ownie oznacza \u201ezobowi\u0105zany&#8221;. Zamiast tego m\u00f3wi si\u0119 txakamaki, co znaczy \u201ebardzo dobrze&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin nie maj\u0105 s\u0142owa na okre\u015blenie ludzko\u015bci jako kategorii abstrakcyjnej. Ich my\u015blenie klasyfikuje istoty ludzkie w cztery typy:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">kuin* (my, prawdziwi),<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">kuinman* (nie-my, inni odlegli Huni Kuin),<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">bemakia* (Inni \u2014 biali, dawni wrogowie)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">kayabi* (nie-Inni \u2014 bliscy ludowie Pano, tacy jak Yaminawa, Sharanawa czy Mastanawa).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Aby powiedzie\u0107 \u201eca\u0142a ludzko\u015b\u0107&#8221;, musz\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 formu\u0142\u0105 opisow\u0105: dasibi huni inun betsa betsapa*, \u201emy wszyscy i ci pozostali, kt\u00f3rzy s\u0105 inni&#8221;.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Dwie po\u0142owy: Inubakebu i Duabakebu<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u017bycie Huni Kuin jest zorganizowane w dwie dope\u0142niaj\u0105ce si\u0119 po\u0142owy: Inubakebu i Duabakebu. Ta dualno\u015b\u0107 przenika ca\u0142\u0105 egzystencj\u0119 (ma\u0142\u017ce\u0144stwa, rytua\u0142y, pie\u015bni, obrz\u0119dy, \u015bwiatopogl\u0105d).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Inubakebu, \u201edzieci jaguara&#8221;, uciele\u015bniaj\u0105 biegun solarny zwi\u0105zany z Ink\u0105: to, co trwa\u0142e, mocne i niezmienne. Duabakebu, \u201edzieci blasku&#8221;, uciele\u015bniaj\u0105 biegun lunarny zwi\u0105zany z Yube, wielk\u0105 anakond\u0105: to, co p\u0142ynne, p\u0142odne i transformuj\u0105ce. Ich nazwa nawi\u0105zuje do zmiennego blasku ksi\u0119\u017cyca odbijaj\u0105cego si\u0119 w wodzie, fosforescencji, kt\u00f3r\u0105 Yube emituje poruszaj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy \u015bwiatami. Inubakebu zawsze \u017ceni si\u0119 z Duabakebu; imiona przekazywane s\u0105 od dziadk\u00f3w wnukom w naprzemiennych pokoleniach, tworz\u0105c sie\u0107 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 ka\u017cd\u0105 osob\u0119 z jej przodkami i z po\u0142ow\u0105 kosmosu, do kt\u00f3rej nale\u017cy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jaguar i anakonda to dwa bieguny, kt\u00f3re w swym spotkaniu rodz\u0105 \u017cycie. Ludzka egzystencja powstaje z tego napi\u0119cia: p\u0142ynno\u015b\u0107 Yube i trwa\u0142o\u015b\u0107 Inki, woda, kt\u00f3ra si\u0119 porusza, i ogie\u0144, kt\u00f3ry utrwala form\u0119.<\/span><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-3102600429\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-3102600429-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-\ud83c\udf3f-terytorium-huni-kuin\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-3102600429-content\">\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\"><i class=\"icon-angle-down\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<span>\ud83c\udf3f Terytorium Huni Kuin<\/span>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-3102600429-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-3102600429-label\">\n\t\t\t\n\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Terytorium Huni Kuin<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin zamieszkuj\u0105 sie\u0107 terytori\u00f3w rozci\u0105gaj\u0105c\u0105 si\u0119 wzd\u0142u\u017c siedmiu rzek zachodniej Amazonii: Jord\u00e3o, Tarauac\u00e1, Breu, Muru, Envira, Humait\u00e1 i Purus. Odr\u00f3\u017cnia ich to od innych plemion regionu, kt\u00f3re zwykle koncentruj\u0105 si\u0119 wzd\u0142u\u017c jednej rzeki lub na jednym Terytorium Tubylczym. Ich \u015bwiat jest zorganizowany wed\u0142ug dorzecz, nadrzecznych wiosek i le\u015bnych \u015bcie\u017cek \u0142\u0105cz\u0105cych ponad sto osad w jednym z najg\u0142\u0119bszych i najbardziej bior\u00f3\u017cnorodnych pas\u00f3w puszczy ca\u0142ej po\u0142udniowo-zachodniej Amazonii.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Terytoria Huni Kuin znajduj\u0105 si\u0119 w jednym z region\u00f3w o najwi\u0119kszej bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci na \u015bwiecie. Puszcza otaczaj\u0105ca ich wioski \u0142\u0105czy las terra firme, gdzie rosn\u0105 setki gatunk\u00f3w ro\u015blin leczniczych, a tak\u017ce drzewa takie jak ceiba, cumaru, copa\u00edba i orzech brazylijski, ze strefami las\u00f3w zalewowych (v\u00e1rzea i igap\u00f3) oraz g\u0119st\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105 nadbrze\u017cn\u0105 zasilan\u0105 przez rzeki, jeziora i strumienie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Woda jest kr\u0119gos\u0142upem \u017cycia na tych terytoriach. Rzeki kieruj\u0105 przemieszczeniami, podtrzymuj\u0105 rybo\u0142\u00f3wstwo, zasilaj\u0105 uprawy i \u0142\u0105cz\u0105 wioski ze sob\u0105. Wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w mo\u017cna znale\u017a\u0107 ponad dwie\u015bcie gatunk\u00f3w ryb, a tak\u017ce \u017c\u00f3\u0142wie rzeczne, kajmany i ogromn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u017cycia wodnego. W lesie terra firme \u017cyj\u0105 jaguary, tapiry, dzikie \u015bwinie (queixadas), ma\u0142py i ptaki baldachimu.<\/span><\/p>\n\t<div class=\"img has-hover x md-x lg-x y md-y lg-y\" id=\"image_1753735903\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"img-inner dark\" >\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"634\" height=\"431\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Mapa-Huni-Kuin17.png\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"Mapa del territorio Huni Kuin (Caxinau\u00e1) en el estado de Acre, Brasil, y el este de Per\u00fa, con el \u00e1rea ind\u00edgena marcada en rojo a lo largo de los r\u00edos Envira, Jord\u00e3o y Purus\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Mapa-Huni-Kuin17.png 634w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Mapa-Huni-Kuin17-600x408.png 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Mapa-Huni-Kuin17-247x168.png 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Mapa-Huni-Kuin17-510x347.png 510w\" sizes=\"auto, (max-width: 634px) 100vw, 634px\" \/>\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n<style>\n#image_1753735903 {\n  width: 100%;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div id=\"gap-555507127\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-555507127 {\n  padding-top: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Rzeka Envira: pocz\u0105tek<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Spo\u015br\u00f3d wszystkich rzek przep\u0142ywaj\u0105cych przez terytorium Huni Kuin, Envira zajmuje miejsce szczeg\u00f3lne. W H\u00e3txa Ku\u0129 nazywa si\u0119 Bariya (\u201erzeka s\u0142o\u0144ca&#8221;). Jest to pierwotna o\u015b, wzd\u0142u\u017c kt\u00f3rej lud si\u0119 rozprzestrzenia\u0142, zanim historia kauczuku zmieni\u0142a szlaki puszczy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Od Enviry Huni Kuin zacz\u0119li pod\u0105\u017ca\u0107 w g\u00f3r\u0119 rzek, a\u017c skoncentrowali si\u0119 w dorzeczach, kt\u00f3re zamieszkuj\u0105 dzi\u015b. Envira jest w pami\u0119ci ludu punktem wyj\u015bcia \u2014 rzek\u0105, z kt\u00f3rej prawdziwi ludzie rozprzestrzenili si\u0119 po puszczy, pod\u0105\u017caj\u0105c za wod\u0105, szukaj\u0105c terytorium i zak\u0142adaj\u0105c wioski, kt\u00f3re z czasem uformowa\u0142y sie\u0107, w jakiej dzi\u015b \u017cyj\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Najwcze\u015bniejsze relacje podr\u00f3\u017cnik\u00f3w w Alto Juru\u00e1 potwierdzaj\u0105 t\u0119 pami\u0119\u0107: identyfikuj\u0105 rzeki Muru, Humait\u00e1 i Iboi\u00e7u \u2014 trzy dop\u0142ywy Enviry \u2014 jako terytorium zamieszkiwane przez Huni Kuin przed przybyciem pozyskiwaczy kauczuku. Z tych \u017ar\u00f3de\u0142 lud stopniowo rozszerza\u0142 si\u0119 w kierunku Jord\u00e3o, Tarauac\u00e1 i Purus.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Obecnie terytorium Huni Kuin stoi w obliczu realnych zagro\u017ce\u0144; nielegalny wyr\u0105b dociera do granic, a w niekt\u00f3rych przypadkach do wn\u0119trza Terytori\u00f3w Tubylczych. Ninawa Huni Kuin, przyw\u00f3dca i obro\u0144ca praw ludu, jasno pot\u0119pi\u0142 zagro\u017cenie, jakie przemys\u0142 drzewny stanowi dla integralno\u015bci terytori\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pomimo tych zagro\u017ce\u0144 Huni Kuin utrzymuj\u0105 siln\u0105 obecno\u015b\u0107 terytorialn\u0105. Samodzielna demarkacja TI Kaxinaw\u00e1 do Rio Jord\u00e3o w 1985 roku (jeden z pierwszych przypadk\u00f3w tubylczej samodemarkacji w Brazylii) ustanowi\u0142a precedens: lud wytyczy\u0142 granice w\u0142asnego terytorium, zanim zrobi\u0142 to pa\u0144stwo.<\/span><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-1026163990\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-1026163990-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-\ud83d\udcdc-historia-i-pami\u0119\u0107\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-1026163990-content\">\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\"><i class=\"icon-angle-down\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<span>\ud83d\udcdc Historia i Pami\u0119\u0107<\/span>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-1026163990-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-1026163990-label\">\n\t\t\t\n\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Historia Huni Kuin<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kiedy pierwsi Europejczycy dotarli na kontynent ameryka\u0144ski pod koniec XV wieku, g\u0142\u0119boka zachodnia Amazonia, gdzie \u017cyj\u0105 Huni Kuin (\u017ar\u00f3d\u0142a Juru\u00e1, Enviry, Purus), pozostawa\u0142a poza ich zasi\u0119giem. Jest to jeden z najbardziej odleg\u0142ych i niedost\u0119pnych obszar\u00f3w ca\u0142ej Amazonii, na wewn\u0119trznej granicy mi\u0119dzy Brazyli\u0105 a Peru.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">To by\u0142a najlepsza ochrona dla Huni Kuin przez niemal kolejne czterysta lat: podczas gdy wielkie imperia tubylcze wybrze\u017ca i wy\u017cyn pada\u0142y pod naporem podboju, podczas gdy wybrze\u017ce Brazylii zape\u0142nia\u0142o si\u0119 plantacjami, a misjonarze w\u0119drowali w g\u00f3r\u0119 wielkich rzek, \u015bwiat Huni Kuin u \u017ar\u00f3de\u0142 Enviry trwa\u0142 zasadniczo nietkni\u0119ty przez wieki.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Przed kauczukiem: pocz\u0105tek<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zanim historia kauczuku odmieni\u0142a \u017cycie lud\u00f3w amazo\u0144skich, Huni Kuin zamieszkiwali \u017ar\u00f3d\u0142a rzeki Envira i jej dop\u0142yw\u00f3w (Muru, Humait\u00e1 i Iboi\u00e7u) w zachodniej Amazonii. Zajmowali prawy brzeg tych rzek; na lewym brzegu \u017cyli Kulina. Oba ludy stanowi\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 szerokiego \u015bwiata tubylczego, po\u0142\u0105czonego wod\u0105, le\u015bnymi \u015bcie\u017ckami, wi\u0119zami pokrewie\u0144stwa i wymian\u0105 mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bciami.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u017bycie by\u0142o zorganizowane w ma\u0142ych grupach rozproszonych na terytorium. Rzeki kierowa\u0142y przemieszczeniami, puszcza podtrzymywa\u0142a \u0142owy, rybo\u0142\u00f3wstwo i rolnictwo, a ro\u015bliny-nauczycielki towarzyszy\u0142y medycynie, pie\u015bni i przekazywaniu wiedzy mi\u0119dzy pokoleniami. Z tych \u017ar\u00f3de\u0142 Enviry (Bariya, rzeki s\u0142o\u0144ca) Huni Kuin mieli si\u0119 stopniowo rozprzestrzenia\u0107 ku dorzeczom, kt\u00f3re zamieszkuj\u0105 dzi\u015b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">O najwcze\u015bniejszych spotkaniach zachowa\u0142o si\u0119 niewiele zapis\u00f3w; wiadomo, \u017ce w XVIII wieku kolonizatorzy organizowali wyprawy \u0142owieckie na niewolnik\u00f3w w tym regionie. Wielka transformacja mia\u0142a nadej\u015b\u0107 stulecie p\u00f3\u017aniej, wraz z epok\u0105 kauczuku.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Cykl kauczuku<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pierwsza wielka katastrofa dla Huni Kuin nadesz\u0142a pod koniec XIX wieku, gdy \u015bwiatowy popyt na kauczuk otworzy\u0142 rzeki na fal\u0119 inwazji, kt\u00f3ra mia\u0142a wszystko zmieni\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Od 1890 roku \u015bwiatowy popyt na kauczuk przyci\u0105gn\u0105\u0142 peruwia\u0144skich i brazylijskich pozyskiwaczy kauczuku nad rzeki Alto Juru\u00e1. Eksploatacja drzew kauczukowych (Hevea brasiliensis) rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 po ca\u0142ym regionie, a wraz z ni\u0105 nadesz\u0142a fala inwazji, kt\u00f3ra zmieni\u0142a wszystko. Ludy tubylcze terytorium cierpia\u0142y z powodu podw\u00f3jnej presji: bezpo\u015bredniej przemocy i chor\u00f3b, kt\u00f3re przynie\u015bli ze sob\u0105 osadnicy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niekt\u00f3re grupy Huni Kuin stawi\u0142y op\u00f3r zbrojny. Inne zgodzi\u0142y si\u0119 pracowa\u0107 dla patron\u00f3w kauczuku w zamian za metalowe narz\u0119dzia, strzelby i towary przemys\u0142owe. Najlepiej udokumentowanym przypadkiem jest grupa znad rzeki Iboi\u00e7u, kt\u00f3ra zgodzi\u0142a si\u0119 pracowa\u0107 dla pozyskiwacza kauczuku Felizardo Cerqueira. Felizardo przeni\u00f3s\u0142 ich z Iboi\u00e7u nad Alto Envira, co stanowi\u0142o przymusow\u0105 migracj\u0119 na setki kilometr\u00f3w, oddalaj\u0105c\u0105 ich od terytorium pochodzenia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W 1919 roku Felizardo zorganizowa\u0142 masakr\u0119 Papav\u00f3 nad rzek\u0105 Tarauac\u00e1: zaplanowany atak na inn\u0105 grup\u0119 Huni Kuin. Grupa z Iboi\u00e7u dotar\u0142a nad rzek\u0119 Jord\u00e3o w 1924 roku. Starsi, kt\u00f3rzy prze\u017cyli tamte czasy, nosili na swoich cia\u0142ach inicja\u0142y \u201eFC&#8221; Felizardo Cerqueira wypalone na sk\u00f3rze: wpisanie w\u0142asno\u015bci na osobach by\u0142o jednym z najtrudniejszych epizod\u00f3w w historii kontaktu w Amazonii. (Badanie UFAM udokumentowa\u0142o ten znak zdj\u0119ciami na ramieniu Regino Pereiry w 1981 roku, na Terytorium Tubylczym Kaxinaw\u00e1 do Rio Jord\u00e3o.)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Przez dziesi\u0119ciolecia Huni Kuin pracowali na plantacjach kauczuku w systemie patronackim. Rytmy \u017cycia uleg\u0142y zmianie, j\u0119zyk straci\u0142 obecno\u015b\u0107 w niekt\u00f3rych spo\u0142eczno\u015bciach, a wiele praktyk obrz\u0119dowych wycofa\u0142o si\u0119. Mimo to lud utrzyma\u0142 wi\u0119\u017a z rzekami, z puszcz\u0105 i z pami\u0119ci\u0105 przekazywan\u0105 przez starszych.<\/span><\/p>\n\t<div class=\"img has-hover x md-x lg-x y md-y lg-y\" id=\"image_936890928\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"img-inner dark\" >\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1020\" height=\"679\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2-Huni-Kuin18-1024x682.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"Tres mujeres j\u00f3venes Huni Kuin con diferentes estilos de pintura facial kene en uruc\u00fa rojo y jenipapo oscuro\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2-Huni-Kuin18-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2-Huni-Kuin18-600x400.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2-Huni-Kuin18-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2-Huni-Kuin18-247x165.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2-Huni-Kuin18-510x340.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2-Huni-Kuin18.jpg 1225w\" sizes=\"auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px\" \/>\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n<style>\n#image_936890928 {\n  width: 100%;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div id=\"gap-1492911938\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-1492911938 {\n  padding-top: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>1951: epidemia<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W 1946 roku grupa sze\u015bciu m\u0119\u017cczyzn Huni Kuin ze strony peruwia\u0144skiej nawi\u0105za\u0142a dobrowolny kontakt ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym \u2014 szukali dost\u0119pu do metalowych narz\u0119dzi. Do tego czasu Huni Kuin z Peru \u017cyli w wzgl\u0119dnej izolacji od dziesi\u0119cioleci.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej niemieccy podr\u00f3\u017cnicy Schultz i Chiara odwiedzili wioski Huni Kuin nad Curanja. Znale\u017ali osiem spo\u0142eczno\u015bci licz\u0105cych od 20 do 120 os\u00f3b. Oszacowali, \u017ce lud liczy\u0142 \u0142\u0105cznie od 450 do 500 os\u00f3b.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W wyniku tej wizyty epidemia odry rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 po wioskach. Mi\u0119dzy 75 a 80 procent doros\u0142ej populacji zmar\u0142o.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin zinterpretowali katastrof\u0119 przez pryzmat w\u0142asnego \u015bwiatopogl\u0105du: fotografie i filmy nakr\u0119cone przez odwiedzaj\u0105cych uchwyci\u0142y zewn\u0119trzny obraz cia\u0142a (yuda) i czyni\u0105c to, os\u0142abi\u0142y yuxin ludzi, czyni\u0105c ich podatnymi na chorob\u0119. Katastrofa, poza biologiczn\u0105, by\u0142a r\u00f3wnie\u017c duchowa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Od tego momentu, gdy niemal znikn\u0119li, lud rozpocz\u0105\u0142 proces nieustannej odbudowy.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Odbudowa: od 450 os\u00f3b do narodu 14 000<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Druga po\u0142owa XX wieku to historia nadzwyczajnej odbudowy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W latach siedemdziesi\u0105tych organizacja misyjna SIL (Summer Institute of Linguistics) stworzy\u0142a wiosk\u0119 Balta w Peru dla Huni Kuin znad rzeki Curanja, skupiaj\u0105c oko\u0142o 800 os\u00f3b \u2014 niezwyk\u0142a skala dla ludu, kt\u00f3ry zawsze rozprasza\u0142 si\u0119 w ma\u0142ych grupach. SIL opracowa\u0142 materia\u0142y do nauki czytania i pisania w H\u00e3txa Ku\u0129, cho\u0107 jego agenda ewangelizacyjna t\u0142umi\u0142a w wielu przypadkach praktyki obrz\u0119dowe ludu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W Brazylii droga posz\u0142a w innym kierunku. W 1978 roku CIMI zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 z Huni Kuin w Santa Rosa, wspieraj\u0105c ich organizacj\u0119 polityczn\u0105. W 1985 roku lud przeprowadzi\u0142 samodemarkacj\u0119 Terytorium Tubylczego Kaxinaw\u00e1 do Rio Jord\u00e3o, w jednym z pierwszych przypadk\u00f3w tubylczej samodemarkacji w Brazylii. Huni Kuin wytyczyli granice w\u0142asnego terytorium, zanim zrobi\u0142o to pa\u0144stwo. Rok p\u00f3\u017aniej demarkacja zosta\u0142a uznana przez rz\u0105d federalny.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W 1987 roku tubylczy filmowiec Si\u00e3 Huni Kuin wyre\u017cyserowa\u0142 Fruto da Alian\u00e7a dos Povos da Floresta, dokument o sojuszu mi\u0119dzy ludami tubylczymi a seringueiros w Acre, w czasach Chico Mendesa. Kamera, kt\u00f3ra pokolenie wcze\u015bniej zosta\u0142a odczytana jako zagro\u017cenie dla yuxin, stawa\u0142a si\u0119 teraz narz\u0119dziem samego ludu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W ci\u0105gu lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych odnowa kulturowa przyspieszy\u0142a. Rytua\u0142y Katxanawa, Nixpupim\u00e1 i Txidin powr\u00f3ci\u0142y z now\u0105 si\u0142\u0105. Powsta\u0142y szko\u0142y dwuj\u0119zyczne w ka\u017cdym Terytorium Tubylczym. Nauczyciele Huni Kuin opublikowali ksi\u0105\u017cki we w\u0142asnym j\u0119zyku przy wsparciu CPI-Acre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">A od lat osiemdziesi\u0105tych Ib\u00e3 Huni Kuin dokumentowa\u0142 \u015bwi\u0119te pie\u015bni huni meka swojego ojca Tuina \u2014 badanie, kt\u00f3re dekady p\u00f3\u017aniej da\u0142o pocz\u0105tek Ruchowi Artyst\u00f3w Huni Kuin MAHKU i przynios\u0142o \u015bwiatopogl\u0105d ludu na Biennale w Wenecji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dzi\u015b Huni Kuin licz\u0105 oko\u0142o 14 000 os\u00f3b w Brazylii i 2400 w Peru, rozproszonych w dwunastu Terytoriach Tubylczych. Od 450 ocala\u0142ych, kt\u00f3rych Schultz policzy\u0142 w 1951 roku, lud prawdziwych ludzi przeby\u0142 drog\u0119 odbudowy obejmuj\u0105c\u0105 terytorium, j\u0119zyk, obrz\u0119dy, edukacj\u0119 i sztuk\u0119.<\/span><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-605929822\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-605929822-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-\ud83c\udf3f-\u015awiatopogl\u0105d-huni-kuin\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-605929822-content\">\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\"><i class=\"icon-angle-down\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<span>\ud83c\udf3f \u015awiatopogl\u0105d Huni Kuin<\/span>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-605929822-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-605929822-label\">\n\t\t\t\n\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>\u015awiatopogl\u0105d Huni Kuin<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">System szama\u0144ski Huni Kuin obejmuje dwie odr\u0119bne specjalizacje: dauya (dos\u0142ownie \u201eten, kt\u00f3ry ma lekarstwo&#8221;, zielarz) komunikuje si\u0119 z ro\u015blinami. Zna nazwy i zastosowania setek li\u015bci, k\u00f3r i korzeni, i leczy medycyn\u0105 ro\u015blinn\u0105. Jego wiedz\u0119 nabywa si\u0119 z cierpliwo\u015bci\u0105, u boku innego specjalisty, a wymaga ona wyrafinowanej pami\u0119ci i przenikliwego postrzegania. Dauya nie musi po\u015bci\u0107: poluje, \u0142owi ryby, prowadzi normalne \u017cycie ma\u0142\u017ce\u0144skie, \u017cyje jak ka\u017cdy inny doros\u0142y m\u0119\u017cczyzna. Jego moc tkwi w s\u0142odyczy, w dau bata*.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mukaya to co\u015b innego. Komunikuje si\u0119 z duchami. Nie decyduje si\u0119 zosta\u0107 mukay\u0105: yuxin wybieraj\u0105 inicjowanego i daj\u0105 mu muka. Jego moc tkwi w gorzko\u015bci, w dau muka*, i op\u0142acana jest surowymi wyrzeczeniami. Tam, gdzie dauya leczy cia\u0142o materi\u0105 ro\u015blinn\u0105, mukaya konfrontuje si\u0119 z niewidzialnym. Huni Kuin m\u00f3wi\u0105 dzi\u015b, \u017ce prawdziwi mukaya (ci, kt\u00f3rzy zawierali muka jako substancj\u0119) znikn\u0119li.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Pr\u00f3ba mukaya<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mukaya (szaman, kt\u00f3ry zawiera muka w swoim ciele) zajmuje najg\u0142\u0119bsze miejsce wiedzy Huni Kuin. Muka to gorzka jako\u015b\u0107, ta sama, kt\u00f3r\u0105 ma ayahuasca, gdy si\u0119 j\u0105 kosztuje, ta sama co pewnych ro\u015blin, kt\u00f3re ucz\u0105 przez intensywno\u015b\u0107. Mukaya potrafi wyci\u0105gn\u0105\u0107 chorob\u0119 z cia\u0142a innej osoby, potrafi postrzega\u0107 to, czego inni nie widz\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin m\u00f3wi\u0105, \u017ce prawdziwi mukaya znikn\u0119li. Ale pami\u0119\u0107 o tym, co ta inicjacja oznacza\u0142a, \u017cyje nadal w s\u0142owach starszych. Si\u00e3 Osair Sales opisa\u0142 j\u0105 tak:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Aby zosta\u0107 paj\u00e9, aspirant idzie sam do puszczy i wi\u0105\u017ce ca\u0142e cia\u0142o envir\u0105. K\u0142adzie si\u0119 na rozstaju dr\u00f3g z rozpostartymi ramionami i nogami. Najpierw przychodz\u0105 nocne motyle \u2014 husu \u2014 i pokrywaj\u0105 ca\u0142e jego cia\u0142o. Potem przychodz\u0105 yuxin, kt\u00f3rzy po\u017ceraj\u0105 husu, a\u017c docieraj\u0105 do jego g\u0142owy. Wtedy aspirant obejmuje istot\u0119 z ca\u0142ych si\u0142. Istota przemienia si\u0119 w murmuru, palm\u0119 kolczast\u0105. Je\u015bli aspirant jest silny i nie puszcza, murmuru przemienia si\u0119 w w\u0119\u017ca, kt\u00f3ry owija si\u0119 wok\u00f3\u0142 jego cia\u0142a. Dalej trzyma. Przemienia si\u0119 w jaguara. Nie puszcza. I tak dalej, z formy w form\u0119, a\u017c aspirant trzyma nico\u015b\u0107. Przeszed\u0142 pr\u00f3b\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Inicjacja mukaya to droga przez wszystkie formy strachu. Ka\u017cda transformacja sprawdza zdolno\u015b\u0107 trzymania bez puszczania, trwania, gdy wszystko si\u0119 zmienia. Na ko\u0144cu to, co zostaje mi\u0119dzy d\u0142o\u0144mi, jest tym, co nie ma formy \u2014 i to jest muka. Moc odnajduje si\u0119 w tym, co pozostaje, gdy wszystkie formy si\u0119 rozwia\u0142y.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dzi\u015b, cho\u0107 Huni Kuin uwa\u017caj\u0105, \u017ce wielcy mukaya ju\u017c odeszli, zdolno\u015b\u0107 komunikowania si\u0119 z yuxin zachowuje wielu doros\u0142ych, zw\u0142aszcza starsi.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Pocz\u0105tek: Ix\u00e3 i pierwsze istoty<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mit stworzenia Huni Kuin zaczyna si\u0119 od Ix\u00e3, pierwszej istoty, kt\u00f3ra znalaz\u0142a si\u0119 samotna w \u015bwie\u017co ukszta\u0142towanym \u015bwiecie. Ix\u00e3 znalaz\u0142 tykwy (m\u0169ti) i z jego po\u0142\u0105czenia z nimi narodzili si\u0119 pierwsi ludzie: istoty ziemi, zrodzone z owocu. Byli \u017cywi, ale jeszcze nie wiedzieli, jak \u017cy\u0107: nie znali pie\u015bni, ani imion, ani sposobu organizowania si\u0119 jako lud.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wtedy pojawi\u0142 si\u0119 nauczyciel. Huni Kuin nazywaj\u0105 go Shama yabi txana, \u201em\u0105dry ptak txana&#8221;. Ta istota nauczy\u0142a pierwszych Huni Kuin wszystkiego, co potrzebne do istnienia jako lud: podzia\u0142u na dwie po\u0142owy (Inubakebu i Duabakebu), \u015bwi\u0119tych pie\u015bni, sposob\u00f3w polowania i \u0142owienia ryb, form nadawania imion i zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw. Ca\u0142a kultura przysz\u0142a jako przekaz od istoty, kt\u00f3ra zna\u0142a ca\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Imi\u0119 nauczyciela ujawnia co\u015b istotnego. Txana to ptak japim, znany w ca\u0142ej Amazonii z niezwyk\u0142ej zdolno\u015bci: potrafi na\u015bladowa\u0107 \u015bpiew wszystkich innych ptak\u00f3w puszczy. Kiedy Huni Kuin nazywaj\u0105 txan\u0105 swojego rytualnego \u015bpiewaka (m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry prowadzi ceremonie nixi pae swoim g\u0142osem), przywo\u0142uj\u0105 t\u0119 sam\u0105 istot\u0119, kt\u00f3ra nauczy\u0142a pierwszych pie\u015bni.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Yuxin: si\u0142a zamieszkuj\u0105ca wszystko<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Yuxin to najwa\u017cniejsze s\u0142owo my\u015bli Huni Kuin. \u017baden termin w j\u0119zyku polskim nie oddaje go w pe\u0142ni \u2014 \u201edusza&#8221;, \u201educh&#8221;, \u201esi\u0142a witalna&#8221; to cz\u0119\u015bciowe przybli\u017cenia. Dla Huni Kuin yuxin to si\u0142a witalna, sprawczo\u015b\u0107 i \u015bwiadomo\u015b\u0107 obecna we wszystkim, co \u017cyje: ludziach, zwierz\u0119tach, ro\u015blinach, rzekach, kamieniach. Jak m\u00f3wi m\u0119\u017cczyzna Huni Kuin, zapisany przez antropolo\u017ck\u0119 Els Lagrou: \u201eBez yuxin wszystko zamienia si\u0119 w proch.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W codziennym \u017cyciu ta sie\u0107 obecno\u015bci pozostaje ukryta: \u015bwiat ukazuje si\u0119 jako widzialne cia\u0142a i formy. W szczeg\u00f3lnych stanach \u015bwiadomo\u015bci (podczas nixi pae, we snach, w zmierzchu puszczy) druga strona rzeczywisto\u015bci si\u0119 ujawnia: yuxin pojawiaj\u0105 si\u0119 jako ludzie, jako krewni, jako obecno\u015bci, kt\u00f3re rozpoznaj\u0105 i pozwalaj\u0105 si\u0119 rozpozna\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dla Huni Kuin osoba sk\u0142ada si\u0119 z trzech wymiar\u00f3w: cia\u0142a (yuda), ducha oka (bedu yuxin, najbardziej ruchliwego, kt\u00f3ry podr\u00f3\u017cuje podczas snu i mo\u017ce zosta\u0107 schwytany przez wrogiego szamana) oraz ducha cia\u0142a (yuda baka yuxin, kt\u00f3ry pozostaje bli\u017cej cia\u0142a).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Istniej\u0105 tak\u017ce yuxibu: istoty, kt\u00f3re maj\u0105 wi\u0119cej yuxin ni\u017c cia\u0142a. S\u0105 mistrzami transformacji, w\u0142a\u015bcicielami zwierz\u0105t, ro\u015blin, wiedzy leczniczej. Wielka anakonda Yube jest yuxibu; solarny Inka to kolejny.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Inicjacja szama\u0144ska polega w du\u017cej mierze na nauce komunikacji z yuxibu. Szaman, kt\u00f3remu udaje si\u0119 zgromadzi\u0107 t\u0119 moc w swoim ciele, nazywany jest mukay\u0105.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Yube: Ksi\u0119\u017cyc, anakonda, kosmiczny nauczyciel<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Yube jest Ksi\u0119\u017cycem i jest Wielk\u0105 Anakond\u0105, t\u0105 sam\u0105 istot\u0105 o dw\u00f3ch manifestacjach. Jako Ksi\u0119\u017cyc maleje i ro\u015bnie na niebie; jako Anakonda zamieszkuje podziemny \u015bwiat wodny. Jest zasad\u0105 wszystkiego, co si\u0119 przemienia, p\u0142ynie i odnawia: p\u0142odno\u015bci, cykl\u00f3w, wzor\u00f3w kene, nixi pae. \u015awiatopogl\u0105d Huni Kuin obraca si\u0119 wok\u00f3\u0142 tej osi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W tradycji Huni Kuin Ksi\u0119\u017cyc jest rodzaju m\u0119skiego. Mity opowiadaj\u0105, \u017ce w dawnych czasach Ksi\u0119\u017cyc by\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0105, kt\u00f3ry ka\u017cdej nocy potajemnie odwiedza\u0142 w\u0142asn\u0105 siostr\u0119. Zdesperowana, by dowiedzie\u0107 si\u0119, kim jest jej nocny kochanek, pomalowa\u0142a d\u0142onie sokiem z jenipapo i naznaczy\u0142a go, gdy spa\u0142. Nast\u0119pnego dnia czarne wzory pojawi\u0142y si\u0119 na twarzy jej w\u0142asnego brata. Ksi\u0119\u017cyc, zdemaskowany, uciek\u0142 ku niebu. Znaki jenipapo, kt\u00f3re nosi\u0142 na ciele, sta\u0142y si\u0119 pierwszymi kene (\u015bwi\u0119tymi wzorami geometrycznymi) i wyja\u015bnieniem faz ksi\u0119\u017cycowych: Ksi\u0119\u017cyc maleje, bo znaki si\u0119 zacieraj\u0105, i ro\u015bnie, bo si\u0119 odnawiaj\u0105. Kobiety Huni Kuin, maluj\u0105c cia\u0142o wzorami kene, powtarzaj\u0105 gest siostry, kt\u00f3ra szuka\u0142a prawdy na sk\u00f3rze drugiego.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Inna historia opowiada, jak my\u015bliwy Dua Bus\u00eb, tropi\u0105c tapira w puszczy, dotar\u0142 nad jezioro. O ka\u017cdym \u015bwicie tapir zbiera\u0142 owoce jenipapo i wrzuca\u0142 je do wody, wypowiadaj\u0105c s\u0142owa otwieraj\u0105ce podwodny \u015bwiat. Pewnego dnia z jeziora wy\u0142oni\u0142a si\u0119 kobieta, przyci\u0105gni\u0119ta owocami: to by\u0142a Yube Nawa, kobieta-w\u0105\u017c, mieszkanka \u015bwiata poni\u017cej. Dua Bus\u00eb skoczy\u0142 do wody, by j\u0105 dosi\u0119gn\u0105\u0107; ona zmieni\u0142a si\u0119 w boa, w kajmana, w kolczast\u0105 palm\u0119, ale on jej nie pu\u015bci\u0142. Yube Nawa zabra\u0142a go na dno jeziora, gdzie istnia\u0142 lud istot w\u0119\u017co-ludzkich \u017cyj\u0105cych w obfito\u015bci. Tam Dua Bus\u00eb pozna\u0142 nixi pae: nap\u00f3j przygotowany z liany, kt\u00f3rego istoty-w\u0119\u017ce u\u017cywa\u0142y w swoich ceremoniach. Kiedy wr\u00f3ci\u0142 do \u015bwiata powy\u017cej, nauczy\u0142 sw\u00f3j lud przygotowywa\u0107 medycyn\u0119. Ayahuasca nie zosta\u0142a wynaleziona przez ludzi: zosta\u0142a objawiona przez istoty ze \u015bwiata wodnego, domeny Yube.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Inka: ogie\u0144 utrwalaj\u0105cy form\u0119<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Inka jest si\u0142\u0105, kt\u00f3ra trwa. Je\u015bli Yube jest ksi\u0119\u017cycem, kt\u00f3ry maleje i ro\u015bnie, wod\u0105, kt\u00f3ra p\u0142ynie, anakond\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 przemienia, to Inka jest biegunem przeciwnym i uzupe\u0142niaj\u0105cym: bogiem solarnym, ogniem, kt\u00f3ry nie ga\u015bnie, tym, co utrwala form\u0119 i nadaje jej trwa\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ludzkie \u017cycie rodzi si\u0119 z napi\u0119cia mi\u0119dzy tymi dwiema si\u0142ami. Yube daje ruch; Inka daje form\u0119. Yube otwiera; Inka podtrzymuje. \u017bycie jest bardziej Yube ni\u017c Inka: zmienia si\u0119, przekszta\u0142ca, starzeje, p\u0142ynie. Kobiety s\u0105 bardziej Yube; m\u0119\u017cczy\u017ani bardziej Inka. Ale wszyscy nosz\u0105 w sobie co\u015b z obu si\u0142. Domena Inki to przeznaczenie czekaj\u0105ce po \u015bmierci, miejsce, gdzie forma utrwala si\u0119 na zawsze.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W Txidin (wielkim rytuale pogrzebowym) g\u0142\u00f3wny \u015bpiewak ubiera si\u0119 jako Inka, aby towarzyszy\u0107 yuxin zmar\u0142ego w jego ostatecznej podr\u00f3\u017cy: ku domenie, gdzie forma si\u0119 ju\u017c nie zmienia.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Pie\u015bni Huni Kuin<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Txana to rytualny \u015bpiewak, d\u017awi\u0119kowy przewodnik ceremonii. Jego imi\u0119 pochodzi od ptaka txana (japim), znanego ze zdolno\u015bci na\u015bladowania \u015bpiewu wszystkich innych ptak\u00f3w puszczy. Ludzki txana, jak ptak, odtwarza wszystkie tony puszczy: to on zna \u015bwi\u0119te pie\u015bni huni meka i prowadzi uczestnik\u00f3w nixi pae przez wizje, kontroluj\u0105c si\u0142\u0119 medycyny swoim g\u0142osem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jego funkcj\u0105 jest kontrolowanie si\u0142y: prowadzenie uczestnik\u00f3w ku \u015bwiatu yuxin i sprowadzanie ich z powrotem. Txana nie musi by\u0107 mukay\u0105 (nie musi posiada\u0107 muka), ale musi zna\u0107 pie\u015bni z g\u0142\u0119bi\u0105 kogo\u015b, kto otrzyma\u0142 je od swoich starszych i prze\u017cy\u0142 je w obrz\u0119dzie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ib\u00e3 Huni Kuin jest cacique, paj\u00e9 i txan\u0105 znad rzeki Jord\u00e3o, jego praca dokumentacyjna nad \u015bwi\u0119tymi pie\u015bniami przyczyni\u0142a si\u0119 zar\u00f3wno do ci\u0105g\u0142o\u015bci obrz\u0119dowej, jak i do narodzin MAHKU.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Huni meka: pie\u015bni otwieraj\u0105ce \u015bwiat<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni meka (\u201enasze pie\u015bni&#8221; w H\u00e3txa Ku\u0129) to repertuar \u015bwi\u0119tych pie\u015bni towarzysz\u0105cych rytua\u0142owi nixi pae. Ka\u017cda pie\u015b\u0144 to wizja przekszta\u0142cona w d\u017awi\u0119k. Huni meka to przekazy przechodz\u0105ce z ojca na syna, z dziadka na wnuka, z pokolenia na pokolenie. Ka\u017cda pie\u015b\u0144 przywo\u0142uje konkretne obecno\u015bci (jaguara, harpi\u0119, tapira, gwiazdy\u2026) i zaprasza je do przestrzeni obrz\u0119dowej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Trzy rodzaje pie\u015bni strukturyzuj\u0105 rytua\u0142. Pae txanima to pie\u015bni przywo\u0142ania: przywo\u0142uj\u0105 si\u0142\u0119 ducha liany na pocz\u0105tku ceremonii. Dautibuya to pie\u015bni wizji: towarzysz\u0105 i kieruj\u0105 obrazami, kt\u00f3re nixi pae objawia.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Kene: wzory pochodz\u0105ce od Yube<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin maluj\u0105 cia\u0142o geometrycznymi wzorami rysowanymi r\u0119cznie na sk\u00f3rze ciemnym sokiem jenipapo. Cienkie linie, proste i krzywe, pokrywaj\u0105ce twarz, ramiona, nogi, tors. Te wzory nazywaj\u0105 si\u0119 kene, a w H\u00e3txa Ku\u0129 Kene Ku\u0129 oznacza \u201eprawdziwy wz\u00f3r&#8221;: to j\u0119zyk wizualny zawieraj\u0105cy w swoich liniach \u015bwiatopogl\u0105d ludu, relacje mi\u0119dzy istotami, sposoby \u017cycia i nazywania \u015bwiata.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pocz\u0105tkiem kene jest Yube. W czasie prapotopu, gdy wielu Huni Kuin zosta\u0142o przemienionych w istoty puszczy, Yube spa\u0142 w hamaku pokrytym wzorami. Wody przemieni\u0142y go w boa, a boa zachowa\u0142a w sobie ca\u0142\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 kene.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Przekaz kene jest wy\u0142\u0105cznie kobiecy i matrylinearny: kobieta, kt\u00f3ra opanowa\u0142a wzory, nazywa si\u0119 a\u0129bu keneya (mistrzyni wzoru). Te, kt\u00f3re osi\u0105gaj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119, otrzyma\u0142y swoje linie we \u015bnie lub w nixi pae.<\/span><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-2889303562\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-2889303562-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-\ud83c\udf3f-\u017bycie-wsp\u00f3lnotowe\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-2889303562-content\">\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\"><i class=\"icon-angle-down\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<span>\ud83c\udf3f \u017bycie Wsp\u00f3lnotowe<\/span>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-2889303562-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-2889303562-label\">\n\t\t\t\n\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>\u017bycie wsp\u00f3lnotowe Huni Kuin<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Codzienne \u017cycie Huni Kuin rozdziela si\u0119 mi\u0119dzy ponad sto wiosek rozproszonych wzd\u0142u\u017c rzek przep\u0142ywaj\u0105cych przez ich dwana\u015bcie Terytori\u00f3w Tubylczych. W odr\u00f3\u017cnieniu od innych lud\u00f3w regionu, kt\u00f3re koncentruj\u0105 si\u0119 wzd\u0142u\u017c jednej rzeki lub w kilku spo\u0142eczno\u015bciach, Huni Kuin tworz\u0105 rozleg\u0142\u0105 sie\u0107 osad po\u0142\u0105czonych wod\u0105, le\u015bnymi \u015bcie\u017ckami i wi\u0119zami pokrewie\u0144stwa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ka\u017cda wioska jest zorganizowana wok\u00f3\u0142 rodzin wielopokoleniowych. Dualny system dw\u00f3ch po\u0142\u00f3w (Inubakebu i Duabakebu) strukturyzuje \u017cycie od urodzenia: Inubakebu zawsze \u017ceni si\u0119 z Duabakebu, a imiona przekazywane s\u0105 od dziadk\u00f3w wnukom w naprzemiennych pokoleniach. Ten system nadawania imion tworzy sie\u0107 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 ka\u017cd\u0105 osob\u0119 z jej przodkami i z po\u0142ow\u0105 kosmosu, do kt\u00f3rej nale\u017cy. W wiosce zna\u0107 czyje\u015b imi\u0119 znaczy wiedzie\u0107, do kt\u00f3rej po\u0142owy nale\u017cy, kim byli jego dziadkowie i z kim mo\u017ce si\u0119 o\u017ceni\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">M\u0119\u017cczy\u017ani zdobywaj\u0105 w ci\u0105gu \u017cycia wiedz\u0119 i si\u0142\u0119, by radzi\u0107 sobie ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym: poluj\u0105, \u0142owi\u0105 ryby, buduj\u0105 domy, uprawiaj\u0105 ziemi\u0119, prowadz\u0105 rytua\u0142y i podr\u00f3\u017cuj\u0105 poza wiosk\u0119. Kobiety wytwarzaj\u0105 to, co stanowi to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 ludu: gotuj\u0105, zbieraj\u0105 plony, przetwarzaj\u0105 maniok, przygotowuj\u0105 cai\u00e7um\u0119, tkaj\u0105 bawe\u0142n\u0119, formuj\u0105 ceramik\u0119 i s\u0105 stra\u017cniczkami kene, \u015bwi\u0119tych wzor\u00f3w przekazywanych z matki na c\u00f3rk\u0119, z babki na wnuczk\u0119.<\/span><\/p>\n\t<div class=\"img has-hover x md-x lg-x y md-y lg-y\" id=\"image_206294470\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"img-inner dark\" >\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1020\" height=\"765\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/6-Aldea-Huni-Kuin6-1024x768.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"Aldea Huni Kuin con casas comunales de techo de paja, ni\u00f1os en el patio de tierra y selva amaz\u00f3nica al fondo\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/6-Aldea-Huni-Kuin6-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/6-Aldea-Huni-Kuin6-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/6-Aldea-Huni-Kuin6-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/6-Aldea-Huni-Kuin6-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/6-Aldea-Huni-Kuin6-247x185.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/6-Aldea-Huni-Kuin6-510x383.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/6-Aldea-Huni-Kuin6.jpg 1600w\" sizes=\"auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px\" \/>\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n<style>\n#image_206294470 {\n  width: 100%;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n<p><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><\/p>\n\t<div id=\"gap-1954037706\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-1954037706 {\n  padding-top: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Wioska Huni Kuin<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tradycyjne mieszkanie Huni Kuin nazywa si\u0119 shubu\u00e3: wielki dom zbiorowy zbudowany z li\u015bci palmowych, gdzie kilka rodzin dzieli\u0142o jeden dach. Wzd\u0142u\u017c jego bok\u00f3w ka\u017cda rodzina utrzymywa\u0142a w\u0142asne palenisko i hamaki. Centralny korytarz s\u0142u\u017cy\u0142 jako przestrze\u0144 ruchu i spotka\u0144, a \u015brodek domu jako przestrze\u0144 rytua\u0142\u00f3w i \u015bwi\u0105t.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Shubu\u00e3 jest nadal budowany jako rytualne serce wioski: przestrze\u0144, w kt\u00f3rej celebruje si\u0119 nixi pae, w kt\u00f3rej rozbrzmiewaj\u0105 pie\u015bni huni meka, w kt\u00f3rej dwie po\u0142owy si\u0119 spotykaj\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dzi\u015b rodziny mieszkaj\u0105 w samodzielnych domach, zwykle na palach nad brzegiem rzeki, ze \u015bcianami z drewna i dachem z palmy lub blachy cynkowej. Domy zwr\u00f3cone s\u0105 ku rzece i rozmieszczone z hojnymi odst\u0119pami wok\u00f3\u0142 otwartego placu centralnego zwanego tankina, gdzie odbywaj\u0105 si\u0119 zebrania, obrz\u0119dy i spotkania zbiorowe.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kiedy m\u0142ody m\u0119\u017cczyzna si\u0119 \u017ceni, opuszcza dom rodzic\u00f3w i zamieszkuje z rodzicami \u017cony. Ten wzorzec osiedlania splata wiosk\u0119 wok\u00f3\u0142 kobiet: one pozostaj\u0105 blisko swoich matek i babek, podtrzymuj\u0105c ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 domowego ogniska, kuchni i przekazywania codziennej wiedzy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kobiety zajmuj\u0105 miejsce w\u0142asne i niezast\u0105pione. Kobieta, kt\u00f3ra opanowa\u0142a wzory kene, nazywa si\u0119 a\u0129bu keneya (mistrzyni wzoru). Przekaz kene jest wy\u0142\u0105cznie kobiecy i matrylinearny: od matek i babek do c\u00f3rek, poprzez praktyk\u0119, pie\u015b\u0144 i obserwacj\u0119 yuxibu puszczy. Kobiety, kt\u00f3re opanowa\u0142y kene z najwi\u0119ksz\u0105 g\u0142\u0119bi\u0105, s\u0105 po\u0142\u0105czone z Yube; otrzyma\u0142y swoje wzory we \u015bnie lub w szczeg\u00f3lnych stanach \u015bwiadomo\u015bci.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gdy wioska zostaje opuszczona, puszcza pokrywa j\u0105 ca\u0142kowicie w mniej ni\u017c pi\u0119\u0107 lat, sprawiaj\u0105c, \u017ce domy i \u015bcie\u017cki znikaj\u0105 pod zielonym p\u0142aszczem; wioska zawsze by\u0142a polan\u0105, kt\u00f3r\u0105 puszcza u\u017cyczy\u0142a.<\/span><\/p>\n\t<div class=\"img has-hover x md-x lg-x y md-y lg-y\" id=\"image_464639354\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"img-inner dark\" >\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1020\" height=\"578\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Artesania-Huni-Kuin2-1024x580.webp\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"Mujer Huni Kuin tejiendo a mano una cinta con dise\u00f1os kene en hilos rojos, amarillos y negros, con pulseras de mostacillas y dedos manchados de jenipapo\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Artesania-Huni-Kuin2-1024x580.webp 1024w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Artesania-Huni-Kuin2-600x340.webp 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Artesania-Huni-Kuin2-768x435.webp 768w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Artesania-Huni-Kuin2-1536x871.webp 1536w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Artesania-Huni-Kuin2-247x140.webp 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Artesania-Huni-Kuin2-510x289.webp 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Artesania-Huni-Kuin2.webp 1962w\" sizes=\"auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px\" \/>\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n<style>\n#image_464639354 {\n  width: 100%;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div id=\"gap-2102098945\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-2102098945 {\n  padding-top: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Wy\u017cywienie Huni Kuin<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dieta opiera si\u0119 na trzech filarach: s\u0142odkim manioku (atsa), bananie (mani) i kukurydzy (dunu).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kukurydza (dunu* w H\u00e3txa Ku\u0129) nale\u017cy do bieguna Inki; wiecznego s\u0142o\u0144ca, ognia, kt\u00f3ry nie ga\u015bnie, wszystkiego, co utrwala form\u0119 i nadaje trwa\u0142o\u015b\u0107. Kukurydza to pokarm solarny, atrybut m\u0119skiej strony kosmosu. Dlatego zajmuje centralne miejsce w dw\u00f3ch najwa\u017cniejszych rytua\u0142ach Huni Kuin. Katxanawa celebruje si\u0119 w porze milho-verde, mi\u0119dzy grudniem a styczniem, gdy zbierane s\u0105 pierwsze mi\u0119kkie kolby: ca\u0142a uroczysto\u015b\u0107 obraca si\u0119 wok\u00f3\u0142 kukurydzy, kt\u00f3ra powraca co roku. Przez pi\u0119\u0107 do sze\u015bciu dni wioska ta\u0144czy wok\u00f3\u0142 katxa, wydr\u0105\u017conego pnia, przywo\u0142uj\u0105c po kolei ro\u015bliny uprawne po imieniu, gdzie pie\u015b\u0144 kukurydzy ma swoje specyficzne miejsce. W Nixpupim\u00e1, inicjacji przekszta\u0142caj\u0105cej dzieci w bedunan i txipax, uczniowie \u017cywi\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie cai\u00e7um\u0105 z milho-verde przez pi\u0119\u0107 dni; kukurydza jest pokarmem przej\u015bcia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Z manioku przyrz\u0105dza si\u0119 papki, pur\u00e9e, zielone zupy i zawijanki w li\u015bciu. Z banana, zbieranego przez ca\u0142y rok dzi\u0119ki r\u00f3\u017cnorodno\u015bci uprawianych odmian, przyrz\u0105dza si\u0119 mingaus, pur\u00e9e i dodatki do mi\u0119sa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Orzeszek ziemny (mundubim po portugalsku, tama w H\u00e3txa Ku\u0129) jest obecny w niemal ka\u017cdym daniu: pra\u017cony, t\u0142uczony, w pa\u015bcie, jako przyprawa do cai\u00e7umy lub jako towarzysz mi\u0119sa w naik\u0129 (zgodnie z regu\u0142\u0105 naik\u0129 ka\u017cde mi\u0119so, z polowania czy po\u0142owu, kt\u00f3re trafia na st\u00f3\u0142, musi by\u0107 towarzyszone przez warzywo neutralizuj\u0105ce jego zwierz\u0119cy yuxin; bez niego mi\u0119so zatruwa jedz\u0105cego).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin utrzymuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c system ogranicze\u0144 dietetycznych zwi\u0105zany z poj\u0119ciem yuxin. Po otrzymaniu kamb\u00f4 dieta ogranicza si\u0119 do manioku i kukurydzy przez trzy dni; mi\u0119so, s\u0142odycze, s\u00f3l i przyprawy s\u0105 eliminowane, aby oczyszczenie by\u0142o kompletne.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin nazywaj\u0105 akt jedzenia \u201epiti xarabu&#8221; (troska o jedzenie): od\u017cywianie jest cz\u0119\u015bci\u0105 r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy cia\u0142em, duchem i terytorium.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jedna regu\u0142a przenika ca\u0142\u0105 diet\u0119: mi\u0119sa nigdy nie je si\u0119 samego. Yuxin zwierz\u0119cia potrzebuje towarzysza ro\u015blinnego, kt\u00f3ry go moduluje i r\u00f3wnowa\u017cy. Ten zwyczaj nazywa si\u0119 naik\u0129; \u017cucie razem, w tym samym k\u0119sie, pokarmu zwierz\u0119cego i ro\u015blinnego. Banan i orzeszek ziemny s\u0105 najcz\u0119stszymi towarzyszami mi\u0119sa. Kto je mi\u0119so bez warzywa, nara\u017ca si\u0119 na zaburzenie r\u00f3wnowagi cia\u0142a i ducha.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nap\u00f3j towarzysz\u0105cy dniowi nazywa si\u0119 mabex w H\u00e3txa Ku\u0129 (cai\u00e7uma po portugalsku) i przyrz\u0105dzany jest z manioku lub kukurydzy. W wersji codziennej mabex podaje si\u0119 ch\u0142odny, pos\u0142odzony dojrza\u0142ym bananem, batatem lub orzeszkiem ziemnym. W dni \u015bwi\u0105teczne cai\u00e7uma zamienia si\u0119 w masato: proces rozpoczynaj\u0105 kobiety, kt\u00f3re pozostawiaj\u0105 nap\u00f3j do fermentacji przez trzy do pi\u0119ciu dni w wydr\u0105\u017conym pniu paxi\u00faba, przykrytym li\u015b\u0107mi bananowca. Wioska ta\u0144czy pi\u0119\u0107 dni wok\u00f3\u0142 pnia; sz\u00f3stego dnia przybywaj\u0105 go\u015bcie z innych spo\u0142eczno\u015bci.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Uprawa: ro\u00e7a de coivara<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rolnictwo Huni Kuin nazywa si\u0119 ro\u00e7a de coivara, system wycinki, wypalania i siewu od wiek\u00f3w przystosowany do rytm\u00f3w puszczy. Ka\u017cda ro\u00e7a jest uprawiana przez dwa do trzech lat, a nast\u0119pnie odpoczywa od o\u015bmiu do pi\u0119tnastu, a\u017c puszcza j\u0105 pokryje i ziemia odzyska si\u0142\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Otwarcie ro\u00e7y jest aktem rytualnym, w kt\u00f3rym m\u0119\u017cczy\u017ani przybywaj\u0105 na teren pomalowani na czerwono urucum (kolorem duch\u00f3w puszczy) i przyjmuj\u0105 rap\u00e9, by otrzyma\u0107 si\u0142\u0119 przed wycink\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W niewielkiej odleg\u0142o\u015bci kobiety \u015bpiewaj\u0105 do yuxin puszczy, by ogie\u0144 by\u0142 silny, a zbiory obfite. M\u0119\u017cczy\u017ani rozpalaj\u0105 ogie\u0144 i popi\u00f3\u0142 u\u017cy\u017ania gleb\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Siew przebiega w porz\u0105dku, w kt\u00f3rym m\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105; m\u0119\u017cczy\u017ani sadz\u0105 kukurydz\u0119, maniok i banany. Kobiety sadz\u0105 bawe\u0142n\u0119, urucum i fasol\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Orzeszek ziemny (tama) jest siany blisko dom\u00f3w. Zbieraj\u0105 go kobiety i dzieci wsp\u00f3lnie, kopi\u0105c w niskich bruzdach.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u017bniwa s\u0105 zadaniem kobiet. One \u015bcinaj\u0105 banany maczet\u0105, wyci\u0105gaj\u0105 korzenie manioku siekier\u0105 i jednocze\u015bnie ze zbiorem sadz\u0105 \u0142odygi na nast\u0119pny sezon. Gest zbierania i oddawania w tym samym momencie zamyka cykl, w kt\u00f3rym ziemia daje i otrzymuje w jednym ruchu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Obok upraw \u017cywno\u015bciowych ro\u00e7a go\u015bci ro\u015bliny towarzysz\u0105ce innym wymiarom \u017cycia: bawe\u0142n\u0119 na tkaniny, urucum na malowid\u0142a na ciele i jenipapo (shan\u00ea) na wzory kene, kt\u00f3re kobiety rysuj\u0105 na sk\u00f3rze.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Polowanie i rybo\u0142\u00f3wstwo<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W\u015br\u00f3d Huni Kuin polowanie jest zaj\u0119ciem m\u0119skim. Ch\u0142opiec otrzymuje sw\u00f3j pierwszy \u0142uk w wieku dw\u00f3ch lat, wykonany na jego miar\u0119 przez ojca lub dziadka ze strony matki, i uczy si\u0119 go u\u017cywa\u0107, zanim zacznie daleko odchodzi\u0107 od wioski. W wieku o\u015bmiu, dziewi\u0119ciu lat zaczyna towarzyszy\u0107 ojcu na wyprawach. Po inicjacji Nixpupim\u00e1 m\u0142odzieniec mo\u017ce polowa\u0107 sam lub z bratem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0141uk jest nadal obecny przy ka\u017cdej wyprawie, cho\u0107 strzelba u\u017cywana jest od dziesi\u0119cioleci. Zale\u017cno\u015b\u0107 od naboj\u00f3w, kt\u00f3re przychodz\u0105 ze \u015bwiata zewn\u0119trznego, zaburzy\u0142a r\u00f3wnowag\u0119: gdy ceny rosn\u0105 lub dostawy si\u0119 przerywaj\u0105, my\u015bliwy, kt\u00f3ry nie nauczy\u0142 si\u0119 polowa\u0107 z \u0142ukiem, zostaje bez narz\u0119dzia. Niekt\u00f3re spo\u0142eczno\u015bci zacz\u0119\u0142y przywraca\u0107 nauk\u0119 \u0142uku, by polega\u0107 wy\u0142\u0105cznie na tym, co puszcza mo\u017ce da\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Trzy zdobycze definiuj\u0105 prawdziwego my\u015bliwego: tapir (hanta), jele\u0144 (wedu) i rodzaj \u015bredniego dzika (pekari bia\u0142owargowy, queixada, yawa). M\u0142odzieniec otrzymuje pe\u0142ne uznanie spo\u0142eczno\u015bci dopiero po upolowaniu ka\u017cdego z tych zwierz\u0105t. Poluj\u0105 tak\u017ce na paki, kutie, ma\u0142py, mutum i inne ptaki le\u015bne.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Noc\u0105, przy nowiu, my\u015bliwi wyp\u0142ywaj\u0105 w kanoe z pochodni\u0105, by szuka\u0107 kajman\u00f3w: czerwony odblask oczu zwierz\u0119cia zdradza go w ciemno\u015bci.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Panema towarzyszy my\u015bliwemu jako cie\u0144 i nauka. Je\u015bli ucze\u0144 zje pierwsz\u0105 upolowan\u0105 zdobycz, traci szcz\u0119\u015bcie \u0142owieckie na ca\u0142e \u017cycie. Je\u015bli zje g\u0142ow\u0119 zwierz\u0119cia (najlepsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107), narusza norm\u0119 wymagaj\u0105c\u0105 wymiany jej z txai, dziadkiem ze strony matki. Z kolei szaman mukaya nie poluje, poniewa\u017c jego muka sprawia, \u017ce postrzega zwierz\u0119ta jako krewnych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sananga towarzyszy polowaniu. My\u015bliwi aplikuj\u0105 j\u0105 do oczu przed wa\u017cnymi wyprawami lub po okresach panema.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Po\u0142owy z timb\u00f3 to akt zbiorowy maj\u0105cy dwie wersje w zale\u017cno\u015bci od typu wody, w jak\u0105 si\u0119 wchodzi. W ma\u0142ych strumieniach u\u017cywa si\u0119 puikama, krzewu uprawianego w ogrodach: kobiety zbieraj\u0105 li\u015bcie i kwiaty, m\u0119\u017cczy\u017ani t\u0142uk\u0105 je w mo\u017adzierzu przeznaczonym wy\u0142\u0105cznie do tego celu i formuj\u0105 mas\u0119 w kilogramowe kule (tunku), kt\u00f3re zawijaj\u0105 w li\u015bcie bananowca lub kauczuk do dnia po\u0142owu. Gdy nadchodzi moment, ca\u0142a wioska bierze udzia\u0142: timb\u00f3 rozpuszcza si\u0119 w pr\u0105dzie, ryby wyp\u0142ywaj\u0105 oszo\u0142omione na powierzchni\u0119, a dzieci, kobiety i starsi \u0142api\u0105 je sto\u017ckowatymi sieciami (kuxawe). Jest to \u015bwi\u0105teczny akt po\u0142owu, pokarm dnia i wi\u0119\u017a mi\u0119dzy pokoleniami.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W jeziorach sytuacja si\u0119 zmienia. Tam u\u017cywa si\u0119 sika*, korzenia tak truj\u0105cego, \u017ce mo\u017ce zabi\u0107 cz\u0142owieka. A jeziora zamieszkuje kajman kape, anakonda dunuan, piranie, potwory wodne kuxuka i yuxin kudu, delfin boto. Wej\u015bcie do jeziora po ryby z sik\u0105 oznacza wej\u015bcie na terytorium podwodnego \u015bwiata Yube. Dlatego id\u0105 tam tylko doro\u015bli m\u0119\u017cczy\u017ani, w grupie, i nigdy z kobietami czy dzie\u0107mi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Rzeki wyznaczaj\u0105 rytm \u017cycia i obyczaj\u00f3w: w porze suchej pla\u017ce si\u0119 ods\u0142aniaj\u0105 i po\u0142owy z timb\u00f3 s\u0105 obfite; z deszczami rzeki wzbieraj\u0105, ryby si\u0119 rozpraszaj\u0105, a polowanie wzrasta, bo zwierz\u0119ta koncentruj\u0105 si\u0119 na terra firme.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Wielkie rytua\u0142y Huni Kuin<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Trzy rytua\u0142y strukturyzuj\u0105 \u017cycie obrz\u0119dowe Huni Kuin. Ka\u017cdy wyznacza inny moment cyklu wsp\u00f3lnotowego: p\u0142odno\u015b\u0107, inicjacj\u0119 i po\u017cegnanie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Katxanawa to \u015bwi\u0119to p\u0142odno\u015bci. Przez pi\u0119\u0107 do sze\u015bciu dni dwie po\u0142owy ludu odgrywaj\u0105 spotkanie mi\u0119dzy puszcz\u0105 a wiosk\u0105, mi\u0119dzy dzikim a domowym. M\u0119\u017cczy\u017ani z po\u0142owy Inubakebu wchodz\u0105 do puszczy, maluj\u0105 cia\u0142a i przyjmuj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 yuxin, duch\u00f3w powracaj\u0105cych z puszczy. Nios\u0105 katx\u0119, wydr\u0105\u017cony pie\u0144 paxi\u00faba reprezentuj\u0105cy kosmiczne \u0142ono.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Duabakebu przyjmuj\u0105 ich w wiosce z broni\u0105 wzniesion\u0105 ku g\u00f3rze; nast\u0119pnie bro\u0144 zostaje opuszczona i obie grupy ta\u0144cz\u0105 razem wok\u00f3\u0142 katxy. M\u0119\u017cczy\u017ani z puszczy ofiarowuj\u0105 mi\u0119so \u0142owieckie; ci z wioski \u2014 ryby.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nixpupim\u00e1 to rytua\u0142 przej\u015bcia. Co trzy do czterech lat, w porze zielonej kukurydzy, dzieci przechodz\u0105 inicjacj\u0119 i staj\u0105 si\u0119 pe\u0142noprawnymi cz\u0142onkami spo\u0142eczno\u015bci. Rytua\u0142 przekszta\u0142ca bakebu (dzieci) w zainicjowanych m\u0119\u017cczyzn i kobiety (bedunan i txipax). Cia\u0142a malowane s\u0105 od st\u00f3p do g\u0142\u00f3w wzorami kene z jenipapo. Z\u0119by barwione s\u0105 nixpu, ro\u015blin\u0105 wytwarzaj\u0105c\u0105 l\u015bni\u0105c\u0105 czer\u0144: widoczny znak przej\u015bcia inicjacji, kt\u00f3ry pozostaje wyryty na ciele przez tygodnie, a w duchu \u2014 na zawsze.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Txidin to rytua\u0142 pogrzebowy. Celebrowany jest po \u015bmierci przyw\u00f3dcy lub wa\u017cnego szamana, a jego funkcj\u0105 jest ochrona \u017cywych przed yuxin zmar\u0142ego, kt\u00f3ry ma tendencj\u0119 do kurczowego trzymania si\u0119 \u015bwiata \u017cywych. Txana xanen ibu (g\u0142\u00f3wny \u015bpiewak) ubiera si\u0119 jako Inka: nosi cushim\u0119, d\u0142ug\u0105 szat\u0119 ca\u0142kowicie pokryt\u0105 kene, i maite, nakrycie g\u0142owy z pi\u00f3r or\u0142a przedniego.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pie\u015bni dewe \u015bpiewane noc\u0105 s\u0105 najbardziej archaicznymi w repertuarze Huni Kuin, opisuj\u0105 stworzenie \u015bwiata. Ta\u0144ce towarzysz\u0105 yuxin zmar\u0142ego ku domenie przodk\u00f3w, ku solarnemu \u015bwiatu Inki, gdzie forma utrwala si\u0119 na zawsze.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Technologia i \u0142\u0105czno\u015b\u0107<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych komunikacja mi\u0119dzy wioskami opiera\u0142a si\u0119 na radiocz\u0119stotliwo\u015bci UHF. W 2011 roku Ib\u00e3 Huni Kuin uruchomi\u0142 blog, kt\u00f3ry da\u0142 pocz\u0105tek MAHKU, \u0142\u0105cz\u0105c po raz pierwszy \u015bwi\u0119te pie\u015bni ze \u015bwiatem cyfrowym.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Smartfony pojawi\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy 2012 a 2015 rokiem w wioskach w pobli\u017cu Tarauac\u00e1, Jord\u00e3o i Feij\u00f3. Ale prawdziwa \u0142\u0105czno\u015b\u0107 zmieni\u0142a si\u0119 dopiero ze Starlinkiem, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 w Amazonii we wrze\u015bniu 2022 roku.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Projekt Conex\u00e3o Povos da Floresta (prowadzony przez COIAB i inne organizacje) po\u0142\u0105czy\u0142 ponad tysi\u0105c czterysta spo\u0142eczno\u015bci amazo\u0144skich, z zestawami obejmuj\u0105cymi anten\u0119 satelitarn\u0105, komputer, telefon i panel s\u0142oneczny. W 2023 roku Starlink mia\u0142 ju\u017c klient\u00f3w w 90% gmin amazo\u0144skich.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0141\u0105czno\u015b\u0107 Huni Kuin dzieli si\u0119 na trzy strefy: wioski Tarauac\u00e1, Jord\u00e3o i Feij\u00f3 maj\u0105 stabilny internet, a m\u0142odzi s\u0105 na WhatsAppie, YouTube i Instagramie; wioski nad \u015brodkowym Purus otrzymuj\u0105 sygna\u0142 przerywany; wioski nad Alto Purus, na granicy z Peru, komunikuj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie przez radio UHF, z zaledwie kilkoma Starlinkami zainstalowanymi od 2024 roku.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">WhatsApp sta\u0142 si\u0119 narz\u0119dziem koordynacji politycznej mi\u0119dzy dwunastoma Terytoriami Tubylczymi: spo\u0142eczno\u015bci u\u017cywaj\u0105 go do zg\u0142aszania inwazji, organizowania spotka\u0144 mi\u0119dzy wioskami, koordynowania opieki zdrowotnej i sprzeda\u017cy r\u0119kodzie\u0142a bezpo\u015brednio kupcom z miast.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Agenci terytorialni TI Katukina\/Kaxinaw\u00e1 nauczyli si\u0119 obs\u0142ugiwa\u0107 drony ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 do monitorowania inwazji le\u015bnych, pokrywaj\u0105c terytorium w po\u0142owie czasu potrzebnego patroli pieszych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nadej\u015bcie internetu przynosi r\u00f3wnie\u017c niepokoj\u0105ce problemy, kt\u00f3re sami Huni Kuin dostrzegaj\u0105. Badaczka Nicole Grell z Centrum AI na USP dokumentuje ten wzorzec w tubylczych wioskach ca\u0142ej Amazonii: \u201eNawet tam, gdzie j\u0119zyk tubylczy pozostaje j\u0119zykiem ojczystym, podczas pisania na WhatsAppie czy w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych dominuje j\u0119zyk portugalski.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Joaquim Mana, lingwista Huni Kuin z UFAC, m\u00f3wi innymi s\u0142owami: \u201eNowe pokolenie s\u0142yszy i rozumie H\u00e3txa Ku\u0129, ale woli m\u00f3wi\u0107 po portugalsku.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Yaka Huni Kuin, artysta MAHKU, obserwuje, \u017ce d\u0142ugotrwa\u0142y kontakt ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym os\u0142abia zdolno\u015b\u0107 komunikowania si\u0119 ze zwierz\u0119tami i obecno\u015bciami puszczy.<\/span><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\n<\/div>\n\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\n<style>\n#section_1685269554 {\n  padding-top: 30px;\n  padding-bottom: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/section>\n\t\n\t<div id=\"gap-1453241620\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-1453241620 {\n  padding-top: 80px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div class=\"img has-hover x md-x lg-x y md-y lg-y\" id=\"image_1233734593\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"img-inner dark\" >\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1020\" height=\"502\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/3-Huni-Kuin16-1024x504.jpeg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"L\u00edder Huni Kuin con gran tocado radial de plumas rojas de pie junto a un r\u00edo amaz\u00f3nico al atardecer, con la selva de fondo\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/3-Huni-Kuin16-1024x504.jpeg 1024w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/3-Huni-Kuin16-600x295.jpeg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/3-Huni-Kuin16-768x378.jpeg 768w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/3-Huni-Kuin16-247x122.jpeg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/3-Huni-Kuin16-510x251.jpeg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/3-Huni-Kuin16.jpeg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px\" \/>\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n<style>\n#image_1233734593 {\n  width: 100%;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div id=\"gap-539120609\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-539120609 {\n  padding-top: 80px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\n\t<section class=\"section\" id=\"section_566981230\">\n\t\t<div class=\"section-bg fill\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t<div class=\"is-border\"\n\t\tstyle=\"border-radius:50px;border-width:3px 3px 3px 3px;\">\n\t<\/div>\n\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\n\n\t\t<div class=\"section-content relative\">\n\t\t\t\n\n<h2 style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\ud83c\udf3f Puszcza Huni Kuin<\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Puszcza Huni Kuin rozci\u0105ga si\u0119 wzd\u0142u\u017c siedmiu rzek w zachodniej Amazonii brazylijskiej, od \u017ar\u00f3de\u0142 Enviry po brzegi Purus, przechodz\u0105c przez jeden z najbogatszych biologicznie region\u00f3w na \u015bwiecie. Na tym terytorium woda, las, zwierz\u0119ta i ro\u015bliny tworz\u0105 sie\u0107, w kt\u00f3rej ka\u017cda obecno\u015b\u0107 podtrzymuje pozosta\u0142e.<\/span><\/p>\n<div class=\"accordion\">\n\n\t<div id=\"accordion-411705835\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-411705835-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-\ud83c\udf3f-bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-411705835-content\">\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\"><i class=\"icon-angle-down\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<span>\ud83c\udf3f Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107<\/span>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-411705835-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-411705835-label\">\n\t\t\t\n\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Puszcza i bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 Huni Kuin<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Terytoria Huni Kuin go\u015bci\u0105 r\u00f3\u017cnorodne formy lasu, kt\u00f3re przeplataj\u0105 si\u0119 wzd\u0142u\u017c rzek:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Las terra firme podtrzymuje wielkie drzewa, podczas gdy lasy zalewowe (v\u00e1rzea i igap\u00f3) zajmuj\u0105 brzegi rzek w porze deszczowej i go\u015bci\u0105 palmy, krzewy oraz ro\u015blinno\u015b\u0107 odnawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 z ka\u017cd\u0105 powodzi\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w ro\u015blinno\u015b\u0107 tworzy korytarze \u017cycia, gdzie koncentruje si\u0119 co najmniej 467 gatunk\u00f3w ro\u015blin leczniczych, ponad 200 gatunk\u00f3w ryb, a tak\u017ce kajmany i ogromna r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 istot wodnych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Woda jest kr\u0119gos\u0142upem \u017cycia Huni Kuin: rzeki kieruj\u0105 przemieszczeniami mi\u0119dzy wioskami, podtrzymuj\u0105 rybo\u0142\u00f3wstwo, zasilaj\u0105 uprawy nadrzeczne i wyznaczaj\u0105 rytm p\u00f3r roku. W porze suchej ods\u0142aniaj\u0105 si\u0119 pla\u017ce, a \u017cycie koncentruje si\u0119 w ka\u0142u\u017cach. Z deszczami las si\u0119 zalewa, a \u015bcie\u017cki si\u0119 zmieniaj\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Puszcza ma miejsca, gdzie yuxin si\u0119 koncentruje, i inne, gdzie ledwo si\u0119 go wyczuwa. Skarpy (gdzie ziemia si\u0119 otwiera i ods\u0142ania g\u0142\u0119bokie warstwy), jeziora (gdzie stoj\u0105ca woda odbija drugi \u015bwiat i skrywa wodne istoty Yube) oraz wielkie drzewa (zw\u0142aszcza sama\u00fama, schronienie hida yuxin) to trzy punkty, gdzie si\u0142a duchowa staje si\u0119 najg\u0119stsza. W\u0119dr\u00f3wka przez puszcz\u0119 to przemierzanie na\u0142adowanej geografii: ka\u017cda strefa wymaga innego sposobu obecno\u015bci, a niekt\u00f3re miejsca si\u0119 omija lub przemierza w milczeniu.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Zwierz\u0119ta Huni Kuin<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W \u015bwiatopogl\u0105dzie Huni Kuin zwierz\u0119ta puszczy s\u0105 no\u015bnikami yuxin, historii i nauki.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jaguar (inu) daje imi\u0119 jednej z dw\u00f3ch po\u0142\u00f3w tworz\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stwo Huni Kuin. Inubakebu (dzieci jaguara) uciele\u015bniaj\u0105 biegun solarny, twardy, wieczny: zasad\u0119 utrwalaj\u0105c\u0105 form\u0119. By\u0107 Inubakebu to nosi\u0107 w ciele natur\u0119 jaguara, si\u0142\u0119, kt\u00f3ra trwa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W inicjacji szama\u0144skiej jaguar jest ostateczn\u0105 pr\u00f3b\u0105: ucze\u0144, sam w puszczy, musi wytrzyma\u0107 sekwencj\u0119 transformacji yuxin (nocne motyle, kolczasta palma, w\u0105\u017c), a\u017c istota przemienia si\u0119 w jaguara. Kto trzyma nie puszczaj\u0105c, otrzymuje moc, muka: substancj\u0119 szama\u0144sk\u0105 czyni\u0105c\u0105 go mukay\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tapir (hanta), w historii o pocz\u0105tku nixi pae, to tapir prowadzi my\u015bliwego Dua Bus\u00eb do jeziora, w kt\u00f3rym \u017cyje Yube Nawa. Tapir odwiedza brzegi rzek, szuka jezior, porusza si\u0119 mi\u0119dzy l\u0105dem a wod\u0105, b\u0119d\u0105c po\u015brednikiem mi\u0119dzy \u015bwiatem ziemskim a domen\u0105 Yube. Jest zwierz\u0119ciem dzia\u0142aj\u0105cym jak szaman, a zarazem najwy\u017csz\u0105 zdobycz\u0105 definiuj\u0105c\u0105 doros\u0142ego my\u015bliwego.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Queixada (yawa, pekari bia\u0142owargowy) to amazo\u0144ski dzik przemieszczaj\u0105cy si\u0119 stadami licz\u0105cymi dziesi\u0105tki lub setki osobnik\u00f3w po lesie terra firme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W mitologii Huni Kuin queixady by\u0142y lud\u017ami w dawnych czasach. Powtarzaj\u0105cy si\u0119 mit lud\u00f3w Pano opowiada, \u017ce grupa ludzi zosta\u0142a przemieniona w queixady za naruszenie jakiej\u015b fundamentalnej normy. Od tamtej pory ich stada poruszaj\u0105 si\u0119 po puszczy z organizacj\u0105 przypominaj\u0105c\u0105 wiosk\u0119: maj\u0105 przyw\u00f3dc\u0119, przemieszczaj\u0105 si\u0119 razem, dziel\u0105 terytorium i chroni\u0105 si\u0119 nawzajem.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gdy szaman mukaya napotyka stado queixad, widzi przemienionych krewnych. Dla Huni Kuin jest to jedna z trzech zdobycz definiuj\u0105cych doros\u0142ego my\u015bliwego, obok tapira i jelenia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ptak txana (japim puszczy, Cacicus cela) to ptak tkacz zawieszaj\u0105cy gniazda w ki\u015bciach na najwy\u017cszych ga\u0142\u0119ziach, znany z na\u015bladowania \u015bpiewu wszystkich innych ptak\u00f3w. Dlatego ludzki rytualny \u015bpiewak nosi jego imi\u0119. W mitologii Huni Kuin ptak Shama yabi txana, \u201em\u0105dry ptak txana&#8221;, by\u0142 genialnym dzieckiem, kt\u00f3re nauczy\u0142o pierwszych Huni Kuin wszystkiego, co czyni ich tymi, kim s\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kajman (kape) zamieszkuje rzeki i jeziora terytorium Huni Kuin jako stra\u017cnik wodnego \u015bwiata Yube. Jeden z najpot\u0119\u017cniejszych mit\u00f3w ludu opowiada o pochodzeniu mostu mi\u0119dzy \u015bwiatem \u017cywych a \u015bwiatem umar\u0142ych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Istota tworz\u0105ca ten most nazywa si\u0119 Kapew\u00eb Pukenibu i ma kszta\u0142t kajmana. Kapew\u00eb Pukenibu rozpo\u015bciera swoje cia\u0142o nad otch\u0142ani\u0105 oddzielaj\u0105c\u0105 ziemi\u0119 od domeny przodk\u00f3w i pozwala yuxin zmar\u0142ych przechodzi\u0107 na drug\u0105 stron\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ci, kt\u00f3rzy spadaj\u0105 z mostu, przemieniaj\u0105 si\u0119 w ryby, w istoty wody, w mieszka\u0144c\u00f3w podwodnego \u015bwiata rz\u0105dzonego przez Yube. Mit ujawnia kosmiczn\u0105 funkcj\u0119 kajmana: jest progiem mi\u0119dzy \u015bwiatami, istot\u0105, kt\u00f3rej cia\u0142o staje si\u0119 drog\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dla my\u015bliwych jego obecno\u015b\u0107 wskazuje miejsca, gdzie si\u0142a wody si\u0119 koncentruje. Noc\u0105, przy nowiu, m\u0119\u017cczy\u017ani wyp\u0142ywaj\u0105 w kanoe z pochodni\u0105: oczy kajmana odbijaj\u0105 czerwon\u0105 po\u015bwiat\u0119 w ciemno\u015bci, zdradzaj\u0105c zwierz\u0119, zanim si\u0119 poruszy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Boto (kuxuka) to r\u00f3\u017cowy delfin rzeczny (Inia geoffrensis), istota \u017cyj\u0105ca na granicy mi\u0119dzy wod\u0105 a tym, co ludzkie. Huni Kuin rozpoznaj\u0105 go jako yuxin: \u201ep\u0142acze jak cz\u0142owiek, wygl\u0105da jak cz\u0142owiek, jest cz\u0142owiekiem&#8221;. Jego obecno\u015b\u0107 w jeziorach jest znakiem, \u017ce podwodny \u015bwiat Yube jest blisko.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dla rybak\u00f3w Huni Kuin boto nale\u017cy do g\u0142\u0119bokiej domeny jezior, tego samego terytorium, w kt\u00f3rym mieszkaj\u0105 anakondy i istoty wody. W dniach po\u0142ow\u00f3w z sik\u0105 (truj\u0105cym korzeniem u\u017cywanym tylko w jeziorach) pojawienie si\u0119 boto jest ostrze\u017ceniem: tam, gdzie r\u00f3\u017cowy delfin wynurza si\u0119, granica mi\u0119dzy \u015bwiatem widzialnym a \u015bwiatem Yube staje si\u0119 cie\u0144sza. Dlatego nad jeziora chodz\u0105 tylko doro\u015bli m\u0119\u017cczy\u017ani w grupie, przygotowani.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W ca\u0142ej Amazonii boto s\u0142ynie z zamieniania si\u0119 w przystojnego m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry uwodzi kobiety na nadrzecznych zabawach. Huni Kuin dziel\u0105 t\u0119 tradycj\u0119 i w\u0142\u0105czaj\u0105 j\u0105 do swojego rozumienia yuxin: boto zmienia form\u0119, poniewa\u017c posiada yuxin tak silny, \u017ce mo\u017ce przybiera\u0107 ludzki wygl\u0105d. Jego zdolno\u015b\u0107 transformacji zbli\u017ca go do yuxibu, istot, kt\u00f3re maj\u0105 wi\u0119cej ducha ni\u017c cia\u0142a.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ma\u0142py zamieszkuj\u0105 baldachim puszczy Huni Kuin w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci obejmuj\u0105cej kapucynk\u0119, ma\u0142p\u0119 paj\u0105k, wyjca i r\u00f3\u017cne gatunki titi. W \u015bwiatopogl\u0105dzie ludu ma\u0142py to istoty ucz\u0105ce przez przyk\u0142ad: kapucynka jest mistrzem, kt\u00f3ry nauczy\u0142 pierwszych ludzi technik zalot\u00f3w i \u017cycia seksualnego.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ten mit, udokumentowany w\u015br\u00f3d kilku lud\u00f3w Pano znad Juru\u00e1, stawia kapucynk\u0119 jako istot\u0119, kt\u00f3ra przed lud\u017ami opanowa\u0142a wiedz\u0119 istotn\u0105 dla ci\u0105g\u0142o\u015bci ludu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wyjec (isu) pe\u0142ni inn\u0105 funkcj\u0119: jego \u015bpiew o \u015bwicie oznacza przebudzenie puszczy. My\u015bliwi odczytuj\u0105 z kierunku i intensywno\u015bci jego wo\u0142ania sygna\u0142y o ruchach innych zdobyczy. W sieci yuxin przeszywaj\u0105cej puszcz\u0119 ma\u0142py zajmuj\u0105 warstw\u0119 g\u00f3rn\u0105, baldachim, gdzie \u015bwiat\u0142o dociera jako pierwsze.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Szaman mukaya postrzega zwierz\u0119ta puszczy jako krewnych. Spotykaj\u0105c jaguara, nazywa go szwagrem; widz\u0105c queixad\u0119, nazywa go wujem. Dla mukaya jedzenie krewnego by\u0142oby wykroczeniem, dlatego szaman przestaje polowa\u0107.<\/span><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\t<div id=\"accordion-4263816766\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-4263816766-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-\ud83c\udf3f-ro\u015bliny-nauczycielki\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-4263816766-content\">\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\"><i class=\"icon-angle-down\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<span>\ud83c\udf3f Ro\u015bliny-nauczycielki<\/span>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-4263816766-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-4263816766-label\">\n\t\t\t\n\n<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Ro\u015bliny-nauczycielki w tradycji Huni Kuin<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W puszczy Huni Kuin pewne ro\u015bliny s\u0105 obecno\u015bciami z w\u0142asnym yuxin, istotami, kt\u00f3re ucz\u0105, oczyszczaj\u0105, chroni\u0105 i otwieraj\u0105 \u015bcie\u017cki wiedzy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Huni Kuin rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 dwa typy medycyny: dau bata (medycyna s\u0142odka) i dau muka (medycyna gorzka). Medycyny s\u0142odkie to li\u015bcie puszczy, k\u0105piele ro\u015blinne, dost\u0119pne lekarstwa, kt\u00f3re ka\u017cdy mo\u017ce przygotowa\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Medycyny gorzkie to moce mukaya, ro\u015bliny wymagaj\u0105ce diety i niewidzialne obecno\u015bci, kt\u00f3rymi pos\u0142uguje si\u0119 tylko paj\u00e9. Muka to ten sam rdze\u0144, kt\u00f3ry nadaje imi\u0119 mukaya: m\u0119\u017cczy\u017anie ow\u0142adni\u0119temu gorzko\u015bci\u0105. Rap\u00e9, sananga, kamb\u00f4 zamieszkuj\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy oboma \u015bwiatami; nixi pae nale\u017cy do terytorium gorzko\u015bci.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W centrum wszystkiego znajduje si\u0119 nixi (Banisteriopsis caapi), liana par excellence, zwana cip\u00f3 po portugalsku. Jej wywar z li\u015b\u0107mi chacruna (Psychotria viridis) to nixi pae, \u201eupojenie lian\u0105&#8221;: wielka medycyna ludu Huni Kuin. Jest to ro\u015blina, kt\u00f3r\u0105 Yube Nawa (istota-w\u0105\u017c) objawi\u0142a Dua Bus\u00eb na dnie jeziora.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pij\u0105c nixi pae, bedu yuxin (duch oka) uczestnika podr\u00f3\u017cuje. To, co widzi, to yuxin puszczy objawiaj\u0105ce si\u0119 takimi, jakimi zawsze by\u0142y, w swojej prawdziwej formie. \u015awi\u0119te pie\u015bni huni meka, kt\u00f3re txana intonuje przez ca\u0142\u0105 noc, s\u0105 sieci\u0105 prowadz\u0105c\u0105 t\u0119 podr\u00f3\u017c: najpierw ku g\u00f3rze, ku wizjom, potem z powrotem, ku cia\u0142u, kt\u00f3re czeka.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sananga (Mana Heins w H\u00e3txa Ku\u0129) to krople przygotowuj\u0105ce oczy do widzenia. Pozyskiwana z korzeni ro\u015blin z rodzaju Tabernaemontana (Tabernaemontana sananho i T. undulata), aplikowana jest bezpo\u015brednio do oka: pieczenie jest natychmiastowe i intensywne. To, co przychodzi potem, to jasno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 Huni Kuin opisuj\u0105 jako widzenie puszczy po raz pierwszy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ma trzy tradycyjne zastosowania: my\u015bliwi otrzymuj\u0105 j\u0105 przed wielkimi wyprawami, by wyostrzy\u0107 wzrok, czyta\u0107 tropy i przewidywa\u0107 ruchy. Jako przedsionek nixi pae przygotowuje oczy na wizje, kt\u00f3re przyjd\u0105 z lian\u0105. I u\u017cywa si\u0119 jej do oczyszczenia panema, pecha, kt\u00f3ry gromadzi si\u0119 zw\u0142aszcza w spojrzeniu tego, kto polowa\u0142 \u017ale lub ni\u00f3s\u0142 yuxin nie wiedz\u0105c o tym.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jest mityczne echo podtrzymuj\u0105ce wszystkie te zastosowania: w legendzie o pochodzeniu nixi pae Yube Nawa wlewa p\u0142yn do oczu Dua Bus\u00eb, zanim objawi mu medycyn\u0119. Sananga by\u0142a tam ju\u017c, u pocz\u0105tku prawdziwego widzenia.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kampu to medycyna olbrzymiej \u017caby drzewnej, kt\u00f3r\u0105 Huni Kuin nazywaj\u0105 kamp\u0169 (Phyllomedusa bicolor). Oczyszcza cia\u0142o fizyczne z tego, co nagromadzi\u0142o; jak m\u00f3wi paj\u00e9 Tuwe Huni Kuin: \u201eoczyszcza nas psychicznie, materialnie i duchowo, i odp\u0119dza panem\u0119.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u017byje zawsze blisko wody, na ga\u0142\u0119ziach zwisaj\u0105cych nad strumykami. Jej grzbiet jest jaskrawozielony; brzuch kremowobia\u0142y. Porusza si\u0119 powoli, jak kto\u015b, kto wie, \u017ce puszcza go chroni. Noc\u0105 samiec \u015bpiewa: d\u0142ugie, powtarzane wo\u0142anie, kt\u00f3re my\u015bliwi nauczyli si\u0119 \u015bledzi\u0107 w ciemno\u015bci, by odnale\u017a\u0107 \u017cab\u0119.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mit o pochodzeniu Huni Kuin opowiada, \u017ce wioska by\u0142a ci\u0119\u017cko chora. Paj\u00e9 wypr\u00f3bowa\u0142 wszystkie znane ro\u015bliny lecznicze. Postanowi\u0142 w\u00f3wczas uda\u0107 si\u0119 w g\u0142\u0105b puszczy pod wp\u0142ywem \u015bwi\u0119tych ro\u015blin, w tym stanie mi\u0119dzy codziennym \u015bwiatem a \u015bwiatem yuxin. Odwiedzi\u0142 go \u017ce\u0144ski duch puszczy, nios\u0105cy w d\u0142oniach \u017cab\u0119. Nauczy\u0142 go zbiera\u0107 jej wydzielin\u0119 i aplikowa\u0107 j\u0105. Paj\u00e9 wr\u00f3ci\u0142 do wioski i uzdrowi\u0142 sw\u00f3j lud.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Od tamtej pory nazywano go Paj\u00e9 Kampu. Gdy umar\u0142, jego duch pozosta\u0142 w \u017cabie, kontynuuj\u0105c swoj\u0105 misj\u0119 ochrony zdrowia tych, kt\u00f3rzy opiekuj\u0105 si\u0119 puszcz\u0105. Wydzielina otrzyma\u0142a nazw\u0119 kamb\u00f4 na jego cze\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nazwa w H\u00e3txa Ku\u0129 to kamp\u0169. Polskie \u201ekamb\u00f4&#8221; to bezpo\u015brednia adaptacja nazwy Huni Kuin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tradycyjne zastosowanie odbywa si\u0119 o \u015bwicie, poza przestrzeni\u0105 mieszkaln\u0105, blisko puszczy. Odbiorca jest na czczo. Aplikuj\u0105cy przygotowuje ma\u0142e znaki na sk\u00f3rze; kobiety otrzymuj\u0105 je na kostce, m\u0119\u017cczy\u017ani na ramieniu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Suszona wydzielina \u017caby jest zwil\u017cana wod\u0105 i aplikowana na ka\u017cdy znak. Dieta po zabiegu jest surowa: tylko maniok i kukurydza przez trzy dni, bez mi\u0119sa, bez s\u0142odyczy, bez soli.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jenipapo (shan\u00ea w H\u00e3txa Ku\u0129, Genipa americana) to ro\u015blina \u0142\u0105cz\u0105ca kosmologi\u0119 i sztuk\u0119. Jej ciemny sok, nak\u0142adany na sk\u00f3r\u0119 d\u0142o\u0144mi kobiety a\u0129bu keneya (mistrzyni wzoru), rysuje kene: \u015bwi\u0119te wzory geometryczne zawieraj\u0105ce w ka\u017cdej linii \u015bwiatopogl\u0105d ludu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pochodzenie kene jest wpisane w mit o Yube. W czasie prapotopu wielu Huni Kuin zosta\u0142o przemienionych w istoty puszczy. Yube spa\u0142 w hamaku pokrytym wzorami. Gdy wody przemieni\u0142y go w anakond\u0119, boa zachowa\u0142a na swojej sk\u00f3rze wszystkie linie. Od tamtej pory wzory kene odtwarzaj\u0105 motywy widniej\u0105ce na sk\u00f3rze wielkiej anakondy: ka\u017cda linia, ka\u017cdy k\u0105t, ka\u017cda krzywa, kt\u00f3r\u0105 kobieta rysuje jenipapo na ciele innej osoby, powtarza wzory, kt\u00f3re Yube nosi na swoich \u0142uskach. Malowanie jenipapo to kopiowanie ze sk\u00f3ry prastarej boa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jenipapo pojawia si\u0119 te\u017c w micie o Ksi\u0119\u017cycu: gdy siostra odkry\u0142a, \u017ce jej nocnym kochankiem jest jej w\u0142asny brat, naznaczy\u0142a mu twarz sokiem z shan\u00ea, gdy spa\u0142. Nast\u0119pnego dnia ciemne znaki ujawni\u0142y prawd\u0119. Ksi\u0119\u017cyc uciek\u0142 ku niebu z wzorami na ciele, a te wzory sta\u0142y si\u0119 fazami ksi\u0119\u017cycowymi: Ksi\u0119\u017cyc maleje, bo znaki jenipapo si\u0119 zacieraj\u0105, i ro\u015bnie, bo si\u0119 odnawiaj\u0105. Dwa mity, anakonda i ksi\u0119\u017cyc, zbiegaj\u0105 si\u0119 w tej samej ro\u015blinie. Jenipapo to atrament, kt\u00f3ry ujawnia to, co by\u0142o ukryte.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ruku (urucum, Bixa orellana), zwany te\u017c annatto, wytwarza czerwie\u0144, kt\u00f3ra chroni. Jego intensywny pigment pokrywa cia\u0142a m\u0119\u017cczyzn przed otwarciem nowej ro\u00e7y: pomalowani na czerwono, wchodz\u0105 do puszczy na wycink\u0119 i wypalanie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Czerwie\u0144 urucum to kolor yuxin puszczy. Gdy m\u0119\u017cczy\u017ani maluj\u0105 si\u0119 ruku przed prac\u0105 w puszczy, przybieraj\u0105 wygl\u0105d samych duch\u00f3w, kt\u00f3re j\u0105 zamieszkuj\u0105: staj\u0105 si\u0119 wizualnie podobni do obecno\u015bci puszczy. Jest to forma duchowego kamufla\u017cu, chromatycznej sympatii, kt\u00f3ra chroni ludzkie cia\u0142o, nadaj\u0105c mu wygl\u0105d tego, co mog\u0142oby mu zagrozi\u0107. Yuxin puszczy rozpoznaj\u0105 czerwie\u0144 jako w\u0142asn\u0105 i przepuszczaj\u0105 tego, kto j\u0105 nosi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Urucum nale\u017cy do bieguna \u017ce\u0144skiego w ro\u00e7y: sadz\u0105 go kobiety, obok bawe\u0142ny i fasoli. U\u017cywaj\u0105 go jednak m\u0119\u017cczy\u017ani do wycinki.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nixpu to ro\u015blina rytua\u0142u inicjacji, kt\u00f3rej sok barwi z\u0119by na l\u015bni\u0105c\u0105 czer\u0144 kolorem Ksi\u0119\u017cyca. Inicjowany z czarnymi z\u0119bami ju\u017c przeszed\u0142; jest ju\u017c bedunan lub txipax, nie jest ju\u017c bakebu. Nixpu zaciemnia, naznacza, oddziela to, co by\u0142o, od tego, co jest. To ro\u015blina prog\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Obok stosowania ro\u015blin-nauczycielek w ceremoniach, jednym z ich najbardziej zakorzenionych zwyczaj\u00f3w s\u0105 k\u0105piele ro\u015blinne, kt\u00f3re praktykuj\u0105 bardzo cz\u0119sto. Do tych k\u0105pieli wybieraj\u0105 ro\u015blin\u0119, kt\u00f3rej potrzebuj\u0105 (posiadaj\u0105 zdumiewaj\u0105c\u0105 wiedz\u0119 o otaczaj\u0105cej ich florze), gotuj\u0105 j\u0105 i k\u0105pi\u0105 si\u0119 w aromatycznej wodzie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ka\u017cda z tych ro\u015blin ma swoj\u0105 pradawn\u0105 nazw\u0119 w H\u00e3txa Ku\u0129, ma swoje miejsce w pie\u015bniach huni meka i pe\u0142ni funkcj\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 cia\u0142o z duchem. Puszcza Huni Kuin to sie\u0107 obecno\u015bci, kt\u00f3re ucz\u0105 tych, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 s\u0142ucha\u0107.<\/span><\/p>\n<div class=\"row\"  id=\"row-883572615\">\n\n\n\t<div id=\"col-356742858\" class=\"col medium-1 small-12 large-1\"  >\n\t\t\t\t<div class=\"col-inner\"  >\n\t\t\t\n\t\t\t\n\n<p><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\n\t<div id=\"col-540256130\" class=\"col medium-10 small-12 large-10\"  >\n\t\t\t\t<div class=\"col-inner\"  >\n\t\t\t\n\t\t\t\n\n<div class=\"video video-fit mb\" style=\"padding-top:56.25%;\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"Ayahuasca: the sacred medicine from the forest - Txana Ikakuru Huni Kuin - MappingMedicine#019\" width=\"1020\" height=\"574\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/IRaZr7fnl5w?feature=oembed&#038;enablejsapi=1&#038;origin=https:\/\/www.sinchisinchi.com\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/div>\n\n\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\n\t<div id=\"col-1364659325\" class=\"col medium-1 small-12 large-1\"  >\n\t\t\t\t<div class=\"col-inner\"  >\n\t\t\t\n\t\t\t\n\n<p><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\n<\/div>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>\u015awi\u0119te drzewa<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W\u015br\u00f3d \u015bwi\u0119tych drzew Huni Kuin najwy\u017csze jest xunu \u2014 sama\u00fama (Ceiba pentandra), zdolna rosn\u0105\u0107 do sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu-siedemdziesi\u0119ciu metr\u00f3w wysoko\u015bci. Huni Kuin uznaj\u0105 je za istot\u0119 pot\u0119\u017cn\u0105. W jego korzeniach powietrznych zamieszkuj\u0105 nixu, obecno\u015bci ze \u015bwiata niewidzialnego.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gdy badacz Inbuse prowadzi\u0142 go\u015bcia do xunu w puszczy, wskaza\u0142 lin\u0119 zwisaj\u0105c\u0105 z pnia i wyja\u015bni\u0142: po niej mo\u017cna wspi\u0105\u0107 si\u0119 do korony, gdzie zgromadzone s\u0105 wszystkie duchy puszczy. Sama\u00fama jest kolumn\u0105 \u015bwiata: \u0142\u0105czy podziemny \u015bwiat wodny Yube, po\u015bredni plan ludzki i s\u0142oneczne niebo Inki.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kum\u00e3 \u2014 cumaru (Dipteryx odorata) to drzewo, kt\u00f3re nie gnije, przez co m\u00f3wi si\u0119 o nim, \u017ce jest bardzo prawdziwe. Ten sam rdze\u0144 ku\u0129 (prawdziwy), kt\u00f3ry nadaje nazw\u0119 ludowi (huni ku\u0129, prawdziwi ludzie), nazywa jako\u015b\u0107 drzewa opieraj\u0105cego si\u0119 rozk\u0142adowi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jest to jedno z najtwardszych drzew Amazonii (w Brazylii nazywane cumaru ferro). Jego popio\u0142y, g\u0119ste i solidne, s\u0105 baz\u0105 rap\u00e9 Huni Kuin Cumaru: wnosz\u0105 jako\u015b\u0107 g\u0142\u0119bokiego oczyszczenia i uziemienia. Jego nasiona zawieraj\u0105 kumaryn\u0119, zwi\u0105zek aromatyczny o zapachu wanilii, stosowany w mieszankach rytualnych. Kosmologicznie kum\u00e3 nale\u017cy do bieguna Inki (solarnego, trwa\u0142ego, tego, co nie ust\u0119puje).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dziki kakao (Theobroma cacao) ro\u015bnie na nadbrze\u017cnych terenach terytorium Huni Kuin na d\u0142ugo przed tym, zanim s\u0142owo \u201ekakao&#8221; istnia\u0142o w jakimkolwiek j\u0119zyku europejskim. Najnowsze badania genomowe potwierdzaj\u0105, \u017ce G\u00f3rna Amazonia (w tym region Acre i Purus) jest centrum pochodzenia gatunku, udomowionego po raz pierwszy oko\u0142o 5300 lat temu, zanim dotar\u0142 do Mezoameryki.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W 2024 roku badacze z USP zidentyfikowali trzy nowe gatunki Theobroma w Cruzeiro do Sul, zaledwie kilka kilometr\u00f3w od terytorium Huni Kuin. Kakao z rap\u00e9 Huni Kuin wykorzystuje dzikie drzewo z amazo\u0144skiej puszczy w jego prastarej formie, kt\u00f3rego spalona kora dostarcza rap\u00e9 ciep\u0142ych, czerwonawych popio\u0142\u00f3w, o sile, kt\u00f3r\u0105 Huni Kuin opisuj\u0105 jako intensywn\u0105 i oczyszczaj\u0105c\u0105.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Murici (yapa w H\u00e3txa Ku\u0129) to drzewo codziennego \u017cycia. Jego ma\u0142e, \u017c\u00f3\u0142te owoce o rozpoznawalnej kwasowo\u015bci karmi\u0105 zwierz\u0119ta puszczy i rodziny wioski. Jego popio\u0142y w rap\u00e9 nios\u0105 t\u0119 pami\u0119\u0107 oczyszczaj\u0105cej kwasowo\u015bci.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W \u015bwiatopogl\u0105dzie Huni Kuin yapa nale\u017cy do domeny dauya, medycyny s\u0142odkiej, dost\u0119pnej, codziennej. Odp\u0119dza nis\u0169 (lenistwo, ot\u0119pienie) i daje si\u0142\u0119 na zadania dnia. Jest medycyn\u0105 pracuj\u0105c\u0105 w ciszy, bez ceremonialnego aparatu, podtrzymuj\u0105c\u0105 codzienne \u017cycie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mulateiro (Calycophyllum spruceanum) to drzewo odnowy. Jego kora odpada okresowo, ods\u0142aniaj\u0105c pod spodem jaskrawy limonkowozielony rdze\u0144, kt\u00f3ry stopniowo ciemnieje, a\u017c zn\u00f3w odpada \u2014 drzewo zrzucaj\u0105ce w\u0142asn\u0105 sk\u00f3r\u0119. Popio\u0142y mulateiro wnosz\u0105 do rap\u00e9 jako\u015b\u0107 odnawiaj\u0105c\u0105, wigoru i regeneracji.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W \u017cyciu codziennym mo\u017adzierz, w kt\u00f3rym t\u0142ucze si\u0119 maniok, jest wykonany z mulateiro i cumaru: dwa drzewa rap\u00e9 s\u0105 te\u017c dwoma drzewami kuchni, \u0142\u0105cz\u0105c sacrum i od\u017cywianie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Paxi\u00faba (Iriartea deltoidea) ma wydr\u0105\u017cony pie\u0144 (tau pustu), jest centralnym obiektem rytualnym Katxanawa: katx\u0105, kosmicznym \u0142onem, w kt\u00f3rym sfermentowano pierwsz\u0105 cai\u00e7um\u0119 i sk\u0105d, wed\u0142ug jednej z tradycji, wy\u0142onili si\u0119 pierwsi Huni Kuin z wydr\u0105\u017conego pnia.<\/span><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\n<\/div>\n\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\n<style>\n#section_566981230 {\n  padding-top: 30px;\n  padding-bottom: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/section>\n\t\n\t<div id=\"gap-815789121\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-815789121 {\n  padding-top: 80px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div class=\"img has-hover x md-x lg-x y md-y lg-y\" id=\"image_1037302017\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"img-inner dark\" >\n\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1020\" height=\"510\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/7-Huni-Kuin3-1024x512.jpg\" class=\"attachment-large size-large\" alt=\"Grupo de hombres Huni Kuin con tocados de plumas, pintura corporal kene y collares de semillas reunidos en una escuela comunitaria con una pizarra de fondo\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/7-Huni-Kuin3-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/7-Huni-Kuin3-600x300.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/7-Huni-Kuin3-768x384.jpg 768w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/7-Huni-Kuin3-1536x768.jpg 1536w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/7-Huni-Kuin3-247x124.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/7-Huni-Kuin3-510x255.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/7-Huni-Kuin3.jpg 2000w\" sizes=\"auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px\" \/>\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\n<style>\n#image_1037302017 {\n  width: 100%;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t<div id=\"gap-1162190021\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-1162190021 {\n  padding-top: 80px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\n\t<section class=\"section\" id=\"section_1041954461\">\n\t\t<div class=\"section-bg fill\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t<div class=\"is-border\"\n\t\tstyle=\"border-radius:50px;border-width:3px 3px 3px 3px;\">\n\t<\/div>\n\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\n\n\t\t<div class=\"section-content relative\">\n\t\t\t\n\n<h2 style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Muzyka i Filmy Huni Kuin \ud83c\udfb5<\/span><\/h2>\n\t<div id=\"gap-1187748420\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-1187748420 {\n  padding-top: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n<div class=\"row\"  id=\"row-1878339869\">\n\n\n\t<div id=\"col-890063738\" class=\"col medium-6 small-12 large-6\"  >\n\t\t\t\t<div class=\"col-inner\"  >\n\t\t\t\n\t\t\t\n\n<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/filmy\/\" class=\"button white is-outline is-large expand\" style=\"border-radius:50px;\">\n\t\t<span>\ud83c\udfa5 Filmy Huni Kuin<\/span>\n\t<\/a>\n\n\n\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\n\t<div id=\"col-1983352702\" class=\"col medium-6 small-12 large-6\"  >\n\t\t\t\t<div class=\"col-inner\"  >\n\t\t\t\n\t\t\t\n\n<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/muzyka\/\" class=\"button white is-outline is-large expand\" style=\"border-radius:50px;\">\n\t\t<span>\ud83c\udfb5 Muzyka Huni Kuin<\/span>\n\t<\/a>\n\n\n\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\n<\/div>\n<div class=\"accordion\">\n\n\t<div id=\"accordion-665243002\" class=\"accordion-item\">\n\t\t<a id=\"accordion-665243002-label\" class=\"accordion-title plain\" href=\"#accordion-item-bibliografia\" aria-expanded=\"false\" aria-controls=\"accordion-665243002-content\">\n\t\t\t<button class=\"toggle\" aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\"><i class=\"icon-angle-down\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/button>\n\t\t\t<span>Bibliografia<\/span>\n\t\t<\/a>\n\t\t<div id=\"accordion-665243002-content\" class=\"accordion-inner\" aria-labelledby=\"accordion-665243002-label\">\n\t\t\t\n\n<h3 style=\"text-align: center;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bibliografia<\/span><\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Etnografia i antropologia<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">PIB Socioambiental \u2014 &#8222;Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1).&#8221; Povos Ind\u00edgenas no Brasil. Instituto Socioambiental. pib.socioambiental.org\/pt\/Povo:Huni_Kuin_(Kaxinaw\u00e1)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Lagrou, Els \u2014 A fluidez da forma: arte, alteridade e ag\u00eancia em uma sociedade amaz\u00f4nica (Kaxinaw\u00e1, Acre). Topbooks (2007).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Lagrou, Els \u2014 Quem \u00e9 o dono do yuxin? Cosmologia e arte Kaxinawa. Universidade Federal do Rio de Janeiro (1998).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kensinger, Kenneth M. \u2014 How Real People Ought to Live: The Cashinahua of Eastern Peru. Waveland Press (1995).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">McCallum, Cecilia \u2014 Gender and Sociality in Amazonia: How Real People Are Made. Berg Publishers (2001).<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>\u015awiatopogl\u0105d, mitologia i szamanizm amazo\u0144ski<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Viveiros de Castro, Eduardo \u2014 &#8222;Cosmological Perspectivism in Amazonia and Elsewhere.&#8221; HAU Masterclass Series, vol. 1 (2012).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">UNESCO \u2014 &#8222;Traditional Knowledge of the Jaguar Shamans of Yurupar\u00ed.&#8221; Patrimonio Cultural Inmaterial (2011). ich.unesco.org\/en\/RL\/00574<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Reichel-Dolmatoff, Gerardo \u2014 The Shaman and the Jaguar. Temple University Press (1975).<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Publikacje w\u0142asne Huni Kuin<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Quinet, Alexandre &amp;amp; Kaxinaw\u00e1, Agostinho Manduca Mateus et al. \u2014 Una Is\u0129 Kayawa: Livro da Cura do Povo Huni Ku\u0129 do Rio Jord\u00e3o. CPI-Acre \/ Jardim Bot\u00e2nico do Rio de Janeiro (2014).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Iglesias, Marcelo Piedrafita &amp;amp; Kaxinaw\u00e1, Joaquim Paulo de Lima et al. \u2014 Shenipabu Miyui: Hist\u00f3ria dos Antigos. Comiss\u00e3o Pr\u00f3-\u00cdndio do Acre (1995).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">CPI-Acre \u2014 M\u00fasicas do Katxanawa: Cultura Huni Kui. Comiss\u00e3o Pr\u00f3-\u00cdndio do Acre (s\/f). cpiacre.org.br<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sales, Isa\u00edas Ib\u00e3 Huni Kuin \u2014 Nuku Mimawa: Kaxinaw\u00e1 hawe miyuihaibu, danse, danse, hawe nawawehaibu. CPI-Acre (2007).<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Etnobotanika i ro\u015bliny-nauczycielki<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pilnik, Marcelo &amp;amp; Argentim, Ana Beatriz \u2014 &#8222;A culin\u00e1ria Huni Ku\u0129 do baixo rio Jord\u00e3o (Acre, Brasil): registros e reflex\u00f5es.&#8221; Boletim do Museu Paraense Em\u00edlio Goeldi &#8211; Ci\u00eancias Humanas (2024). scielo.br<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Horackova, Hana et al. \u2014 &#8222;Ethnobotanical study of the Cashinahua of Curanja River, Peruvian Amazonia.&#8221; PMC \/ Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine (2023). pmc.ncbi.nlm.nih.gov<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Russell, Andrew &amp;amp; Rahman, Elizabeth (eds.) \u2014 The Master Plant: Tobacco in Lowland South America. Routledge (2015).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mabit, Jacques &amp;amp; Giove, Rosa \u2014 Sinchi, Sinchi, Negrito: Uso medicinal del tabaco en la Alta Amazon\u00eda Peruana. Centro Takiwasi. takiwasi.com<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Kamb\u00f4 \/ kamp\u0169 i \u017caba Phyllomedusa bicolor<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Lima, Edilene Coffaci de \u2014 &#8222;A vacina dos brancos e a vacina do sapo.&#8221; Horizontes Antropol\u00f3gicos, SciELO (2017). scielo.br<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Daly, John W. et al. \u2014 &#8222;Frog secretions and hunting magic in the upper Amazon: Identification of a peptide that interacts with an adenosine receptor.&#8221; Proceedings of the National Academy of Sciences, 89:10960-10963 (1992).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Chacruna Institute \u2014 &#8222;Sustainable Practices for Kamb\u00f4 Conservation.&#8221; chacruna.net<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Sztuka, MAHKU i g\u0142osy wsp\u00f3\u0142czesne<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">MAHKU \u2014 Movimento dos Artistas Huni Kuin. Cat\u00e1logo de exposiciones. mahku.com.br<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Funda\u00e7\u00e3o Cartier pour l&#8217;art contemporain \u2014 Nixi Pae &#8211; Une histoire de l&#8217;Amazonie Huni Kuin. Pary\u017c (2023). fondationcartier.com<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sales, Isa\u00edas Ib\u00e3 Huni Kuin &amp;amp; MAHKU \u2014 Una Shubu Hiwea: O livro da escola viva do povo Huni Kuin do rio Jord\u00e3o. UFAC \/ IPHAN (2012).<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Terytorium, bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i dziedzictwo<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">IPHAN \u2014 &#8222;Kene Kuin: Patrim\u00f4nio Cultural Imaterial Huni Kuin.&#8221; Instituto do Patrim\u00f4nio Hist\u00f3rico e Art\u00edstico Nacional, Brasil (2025). gov.br\/iphan<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Aquino, Terri Valle de &amp;amp; Iglesias, Marcelo Piedrafita \u2014 Kaxinaw\u00e1 do Rio Jord\u00e3o: Hist\u00f3ria, Territ\u00f3rio, Economia e Desenvolvimento Sustent\u00e1vel. CPI-Acre (1994).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">ISA \u2014 Povos Ind\u00edgenas no Brasil 2017\u20132022. Instituto Socioambiental (2023).<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>J\u0119zyk H\u00e3txa Ku\u0129<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kaxinaw\u00e1, Joaquim Mana \u2014 H\u00e3txa Ku\u0129 Papira: Livro da L\u00edngua Verdadeira. UFAC \/ SEE-AC (2008).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Camargo, Eliane \u2014 &#8222;L\u00e9xico bil\u00edngue Kaxinaw\u00e1-Portugu\u00eas \/ Portugu\u00eas-Kaxinaw\u00e1.&#8221; Estudos Ind\u00edgenas. CNPq \/ UFRJ.<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>Technologia i \u017cycie wsp\u00f3\u0142czesne<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Bevilaqua, Cim\u00e9a Barbato et al. \u2014 &#8222;Tecnologias digitais e povos ind\u00edgenas: o caso Huni Kuin.&#8221; Ambiente &amp;amp; Sociedade, SciELO (2025). scielo.br<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Palka, Grzegorz \u2014 Living with the forest: An ethnography of the Huni Ku\u0129 of the Alto Purus. PhD thesis, University of St Andrews (2025). research-repository.st-andrews.ac.uk<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">COIAB \u2014 Conex\u00e3o Povos da Floresta. Coordena\u00e7\u00e3o das Organiza\u00e7\u00f5es Ind\u00edgenas da Amaz\u00f4nia Brasileira (2025). coiab.org.br<\/span><\/p>\n<hr data-start=\"1996\" data-end=\"1999\" \/>\n<h3 style=\"text-align: center;\">\u00a0<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: center;\"><strong>G\u0142osy i \u015bwiadectwa<\/strong><\/h4>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ib\u00e3 Huni Kuin (Isa\u00edas Sales) \u2014 Cacique, paj\u00e9 i txana znad rzeki Jord\u00e3o. Profesor UFAC. Za\u0142o\u017cyciel MAHKU. Dokumentalista pie\u015bni huni meka przekazanych przez jego ojca Tuina.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ninawa Pai da Mata Huni Kuin \u2014 Przewodnicz\u0105cy Federa\u00e7\u00e3o dos Povos Huni Kuin do Acre (FEPHAC). G\u0142os publiczny ludu na mi\u0119dzynarodowych forach dotycz\u0105cych praw terytorialnych i kryzysu klimatycznego.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Mapu Huni Kuin \u2014 Przyw\u00f3dca duchowy i muzyk. Propagator \u015bwiatopogl\u0105du Huni Kuin poprzez muzyk\u0119 i media spo\u0142eczno\u015bciowe.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Joaquim Man\u00e1 Kaxinaw\u00e1 \u2014 Lingwista, profesor UFAC. Autor alfabetu H\u00e3txa Ku\u0129 i architekt sieci dwuj\u0119zycznych szk\u00f3\u0142 ludu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Si\u00e3 Osair Sales (Paj\u00e9 Si\u00e3) \u2014 Cacique z Alto Jord\u00e3o. Filmowiec. Re\u017cyser Fruto da Alian\u00e7a dos Povos da Floresta (1987).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Tuwe Huni Kuin \u2014 Paj\u00e9. Cytat o kamp\u0169 zawarty w dokumencie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Yaka Huni Kuin \u2014 Artysta MAHKU. Cytat o wp\u0142ywie d\u0142ugotrwa\u0142ego kontaktu na komunikacj\u0119 z puszcz\u0105.<\/span><\/p>\n\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\n\n<\/div>\n\n\t\t<\/div>\n\n\t\t\n<style>\n#section_1041954461 {\n  padding-top: 30px;\n  padding-bottom: 30px;\n}\n<\/style>\n\t<\/section>\n\t\n\t<div id=\"gap-1216951504\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-1216951504 {\n  padding-top: 80px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n<div class=\"row\"  id=\"row-1183237211\">\n\n\n\t<div id=\"col-974114068\" class=\"col medium-6 small-12 large-6\"  >\n\t\t\t\t<div class=\"col-inner\"  >\n\t\t\t\n\t\t\t\n\n<div class=\"video video-fit mb\" style=\"padding-top:56.25%;\"><p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Entrevista Mapu Huni Kui\" width=\"1020\" height=\"574\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/k0VjJmrXSJI?feature=oembed&#038;enablejsapi=1&#038;origin=https:\/\/www.sinchisinchi.com\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<\/div>\n\n\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\n\t<div id=\"col-961011598\" class=\"col medium-6 small-12 large-6\"  >\n\t\t\t\t<div class=\"col-inner\"  >\n\t\t\t\n\t\t\t\n\n<div class=\"video video-fit mb\" style=\"padding-top:56.25%;\"><p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Novo Futuro: A Huni Kuin Renaissance\" width=\"1020\" height=\"574\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/30FrTsL_gN8?feature=oembed&#038;enablejsapi=1&#038;origin=https:\/\/www.sinchisinchi.com\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<\/div>\n\n\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\n<\/div>\n\t<div id=\"gap-383024587\" class=\"gap-element clearfix\" style=\"display:block; height:auto;\">\n\t\t\n<style>\n#gap-383024587 {\n  padding-top: 60px;\n}\n<\/style>\n\t<\/div>\n\t\n\n\t\n  \n    <div class=\"row large-columns-4 medium-columns-3 small-columns-2 row-small\" >\n  \n\t     <div class=\"col\" >\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"col-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\n<div class=\"badge-container absolute left top z-1\">\n\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"product-small box has-hover box-normal box-text-bottom\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-image\" style=\"width:88%;\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-xacapandare\/\" aria-label=\"Xacapandar\u00e9\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"247\" height=\"247\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-247x247.jpg\" class=\"attachment-woocommerce_thumbnail size-woocommerce_thumbnail\" alt=\"Xacapandar\u00e9\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-247x247.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-510x510.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare-480x480.jpg 480w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16-Xacapandare.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools top right show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools grid-tools text-center hide-for-small bottom hover-slide-in show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-xacapandare\/\" aria-describedby=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_10040\" data-quantity=\"1\" class=\"add-to-cart-grid no-padding is-transparent product_type_variable add_to_cart_button\" data-product_id=\"10040\" data-product_sku=\"150\" aria-label=\"Wybierz opcje dla &bdquo;Xacapandar\u00e9&rdquo;\" rel=\"nofollow\"><div class=\"cart-icon tooltip is-small\" title=\"Wybierz opcje\"><strong>+<\/strong><\/div><\/a>\t<span id=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_10040\" class=\"screen-reader-text\">\n\t\tTen produkt ma wiele wariant\u00f3w. Opcje mo\u017cna wybra\u0107 na stronie produktu\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-text text-center\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"title-wrapper\">\t\t<p class=\"category uppercase is-smaller no-text-overflow product-cat op-8\">\n\t\t\tHuni Kuin\t\t<\/p>\n\t<p class=\"name product-title woocommerce-loop-product__title\"><a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-xacapandare\/\" class=\"woocommerce-LoopProduct-link woocommerce-loop-product__link\">Xacapandar\u00e9<\/a><\/p><\/div><div class=\"price-wrapper\">\n\t<span class=\"price\"><span class=\"ayudawp-lowest-price\"><span class=\"woocommerce-Price-amount amount\"><bdi>30,00<span class=\"woocommerce-Price-currencySymbol\">&euro;<\/span><\/bdi><\/span><\/span><\/span>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div><div class=\"col\" >\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"col-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\n<div class=\"badge-container absolute left top z-1\">\n\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"product-small box has-hover box-normal box-text-bottom\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-image\" style=\"width:88%;\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-kakao\/\" aria-label=\"Kakao\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"247\" height=\"247\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-247x247.jpg\" class=\"attachment-woocommerce_thumbnail size-woocommerce_thumbnail\" alt=\"Kakao\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-247x247.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-510x510.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau-480x480.jpg 480w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/15-Cacau.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools top right show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools grid-tools text-center hide-for-small bottom hover-slide-in show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-kakao\/\" aria-describedby=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7886\" data-quantity=\"1\" class=\"add-to-cart-grid no-padding is-transparent product_type_variable add_to_cart_button\" data-product_id=\"7886\" data-product_sku=\"156\" aria-label=\"Wybierz opcje dla &bdquo;Kakao&rdquo;\" rel=\"nofollow\"><div class=\"cart-icon tooltip is-small\" title=\"Wybierz opcje\"><strong>+<\/strong><\/div><\/a>\t<span id=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7886\" class=\"screen-reader-text\">\n\t\tTen produkt ma wiele wariant\u00f3w. Opcje mo\u017cna wybra\u0107 na stronie produktu\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-text text-center\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"title-wrapper\">\t\t<p class=\"category uppercase is-smaller no-text-overflow product-cat op-8\">\n\t\t\tHuni Kuin\t\t<\/p>\n\t<p class=\"name product-title woocommerce-loop-product__title\"><a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-kakao\/\" class=\"woocommerce-LoopProduct-link woocommerce-loop-product__link\">Kakao<\/a><\/p><\/div><div class=\"price-wrapper\">\n\t<span class=\"price\"><span class=\"ayudawp-lowest-price\"><span class=\"woocommerce-Price-amount amount\"><bdi>28,00<span class=\"woocommerce-Price-currencySymbol\">&euro;<\/span><\/bdi><\/span><\/span><\/span>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div><div class=\"col\" >\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"col-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\n<div class=\"badge-container absolute left top z-1\">\n\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"product-small box has-hover box-normal box-text-bottom\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-image\" style=\"width:88%;\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-murici\/\" aria-label=\"Huni Kuin Murici\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"247\" height=\"247\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-247x247.jpg\" class=\"attachment-woocommerce_thumbnail size-woocommerce_thumbnail\" alt=\"Huni Kuin Murici\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-247x247.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-510x510.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici-480x480.jpg 480w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/13-Murici.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools top right show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools grid-tools text-center hide-for-small bottom hover-slide-in show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-murici\/\" aria-describedby=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7878\" data-quantity=\"1\" class=\"add-to-cart-grid no-padding is-transparent product_type_variable add_to_cart_button\" data-product_id=\"7878\" data-product_sku=\"142\" aria-label=\"Wybierz opcje dla &bdquo;Huni Kuin Murici&rdquo;\" rel=\"nofollow\"><div class=\"cart-icon tooltip is-small\" title=\"Wybierz opcje\"><strong>+<\/strong><\/div><\/a>\t<span id=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7878\" class=\"screen-reader-text\">\n\t\tTen produkt ma wiele wariant\u00f3w. Opcje mo\u017cna wybra\u0107 na stronie produktu\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-text text-center\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"title-wrapper\">\t\t<p class=\"category uppercase is-smaller no-text-overflow product-cat op-8\">\n\t\t\tHuni Kuin\t\t<\/p>\n\t<p class=\"name product-title woocommerce-loop-product__title\"><a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-murici\/\" class=\"woocommerce-LoopProduct-link woocommerce-loop-product__link\">Huni Kuin Murici<\/a><\/p><\/div><div class=\"price-wrapper\">\n\t<span class=\"price\"><span class=\"ayudawp-lowest-price\"><span class=\"woocommerce-Price-amount amount\"><bdi>25,00<span class=\"woocommerce-Price-currencySymbol\">&euro;<\/span><\/bdi><\/span><\/span><\/span>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div><div class=\"col\" >\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"col-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\n<div class=\"badge-container absolute left top z-1\">\n\n<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"product-small box has-hover box-normal box-text-bottom\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-image\" style=\"width:88%;\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-cumaru\/\" aria-label=\"Cumaru\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"247\" height=\"247\" src=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-247x247.jpg\" class=\"attachment-woocommerce_thumbnail size-woocommerce_thumbnail\" alt=\"Cumaru\" srcset=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-247x247.jpg 247w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-100x100.jpg 100w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-510x510.jpg 510w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-600x600.jpg 600w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru-480x480.jpg 480w, https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/14-Cumaru.jpg 700w\" sizes=\"auto, (max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools top right show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"image-tools grid-tools text-center hide-for-small bottom hover-slide-in show-on-hover\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-cumaru\/\" aria-describedby=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7880\" data-quantity=\"1\" class=\"add-to-cart-grid no-padding is-transparent product_type_variable add_to_cart_button\" data-product_id=\"7880\" data-product_sku=\"158\" aria-label=\"Wybierz opcje dla &bdquo;Cumaru&rdquo;\" rel=\"nofollow\"><div class=\"cart-icon tooltip is-small\" title=\"Wybierz opcje\"><strong>+<\/strong><\/div><\/a>\t<span id=\"woocommerce_loop_add_to_cart_link_describedby_7880\" class=\"screen-reader-text\">\n\t\tTen produkt ma wiele wariant\u00f3w. Opcje mo\u017cna wybra\u0107 na stronie produktu\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"box-text text-center\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"title-wrapper\">\t\t<p class=\"category uppercase is-smaller no-text-overflow product-cat op-8\">\n\t\t\tHuni Kuin\t\t<\/p>\n\t<p class=\"name product-title woocommerce-loop-product__title\"><a href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/producto\/rape-huni-kuin-cumaru\/\" class=\"woocommerce-LoopProduct-link woocommerce-loop-product__link\">Cumaru<\/a><\/p><\/div><div class=\"price-wrapper\">\n\t<span class=\"price\"><span class=\"ayudawp-lowest-price\"><span class=\"woocommerce-Price-amount amount\"><bdi>26,00<span class=\"woocommerce-Price-currencySymbol\">&euro;<\/span><\/bdi><\/span><\/span><\/span>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>\n\n<p><\/span><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":20221,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_joinchat":[],"footnotes":""},"class_list":["post-24245","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Rap\u00e9 pochodz\u0105ca od plemienia Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1) \u2013 SINCHI<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Rap\u00e9 od plemienia Huni Kuin, kt\u00f3re \u017cyje w ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bciach od podn\u00f3\u017cy peruwia\u0144skich And\u00f3w a\u017c po granice z Brazyli\u0105.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rap\u00e9 pochodz\u0105ca od plemienia Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1) \u2013 SINCHI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Rap\u00e9 od plemienia Huni Kuin, kt\u00f3re \u017cyje w ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bciach od podn\u00f3\u017cy peruwia\u0144skich And\u00f3w a\u017c po granice z Brazyli\u0105.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SINCHI RAP\u00c9\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/sinchirape\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-23T11:09:37+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"54 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/plemiona\\\/rape-huni-kuin-kaxinawa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/plemiona\\\/rape-huni-kuin-kaxinawa\\\/\",\"name\":\"Rap\u00e9 pochodz\u0105ca od plemienia Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1) \u2013 SINCHI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-01-20T16:51:43+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-23T11:09:37+00:00\",\"description\":\"Rap\u00e9 od plemienia Huni Kuin, kt\u00f3re \u017cyje w ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bciach od podn\u00f3\u017cy peruwia\u0144skich And\u00f3w a\u017c po granice z Brazyli\u0105.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/plemiona\\\/rape-huni-kuin-kaxinawa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/plemiona\\\/rape-huni-kuin-kaxinawa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/plemiona\\\/rape-huni-kuin-kaxinawa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Pierwsza strona\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Plemiona Amazonii\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/plemiona\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Rap\u00e9 Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"SINCHI\",\"description\":\"Sinchi Medicine\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"SINCHI S.L\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/3b-Verde-SIMPLIFICADO-HORIZONTAL-F-TRANSPARENTE-scaled.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/3b-Verde-SIMPLIFICADO-HORIZONTAL-F-TRANSPARENTE-scaled.png\",\"width\":2560,\"height\":457,\"caption\":\"SINCHI S.L\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sinchisinchi.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/sinchirape\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/sinchi_rape\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rap\u00e9 pochodz\u0105ca od plemienia Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1) \u2013 SINCHI","description":"Rap\u00e9 od plemienia Huni Kuin, kt\u00f3re \u017cyje w ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bciach od podn\u00f3\u017cy peruwia\u0144skich And\u00f3w a\u017c po granice z Brazyli\u0105.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Rap\u00e9 pochodz\u0105ca od plemienia Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1) \u2013 SINCHI","og_description":"Rap\u00e9 od plemienia Huni Kuin, kt\u00f3re \u017cyje w ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bciach od podn\u00f3\u017cy peruwia\u0144skich And\u00f3w a\u017c po granice z Brazyli\u0105.","og_url":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/","og_site_name":"SINCHI RAP\u00c9","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/sinchirape\/","article_modified_time":"2026-05-23T11:09:37+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"54 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/","url":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/","name":"Rap\u00e9 pochodz\u0105ca od plemienia Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1) \u2013 SINCHI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/#website"},"datePublished":"2025-01-20T16:51:43+00:00","dateModified":"2026-05-23T11:09:37+00:00","description":"Rap\u00e9 od plemienia Huni Kuin, kt\u00f3re \u017cyje w ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bciach od podn\u00f3\u017cy peruwia\u0144skich And\u00f3w a\u017c po granice z Brazyli\u0105.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/rape-huni-kuin-kaxinawa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Pierwsza strona","item":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Plemiona Amazonii","item":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/plemiona\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Rap\u00e9 Huni Kuin (Kaxinaw\u00e1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/","name":"SINCHI","description":"Sinchi Medicine","publisher":{"@id":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/#organization","name":"SINCHI S.L","url":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/3b-Verde-SIMPLIFICADO-HORIZONTAL-F-TRANSPARENTE-scaled.png","contentUrl":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/3b-Verde-SIMPLIFICADO-HORIZONTAL-F-TRANSPARENTE-scaled.png","width":2560,"height":457,"caption":"SINCHI S.L"},"image":{"@id":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/sinchirape\/","https:\/\/www.instagram.com\/sinchi_rape\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24245"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31448,"href":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/24245\/revisions\/31448"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/20221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sinchisinchi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}